معنی
پارادایم به معنی نظام باورها، ارزشها و تکنیکهایی است که اعضای یک جامعه علمی یا فکری در آن سهیم هستند و به عنوان یک الگوی مسلط، شیوه نگاه به جهان و حل مسائل را هدایت میکند.
یعنی چه
پارادایم واژهای مدرن و علمی است؛ به زبان ساده یعنی همان چارچوب یا عینکی که روی چشممان میگذاریم و دنیا را از پشت آن تفسیر میکنیم. به عنوان یک مثال عینی در دنیای دیجیتال و روزمره، شیفت پارادایم از تلفنهای دکمهای قدیمی به گوشیهای هوشمند لمسی را در نظر بگیرید؛ این تغییر فقط یک پیشرفت فنی نبود، بلکه پارادایم و الگوی کاربری انسانها را از «ابزاری صرفاً برای تماس» به «یک مرکز پردازش و سبک زندگی دیجیتال همیشههمراه» تغییر داد، به طوری که تمام انتظارات، رفتارها و نتایج عملکرد کاربران در جامعه دگرگون شد.
مترادف
مهمترین واژه مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای این اصطلاح، «الگوواره» است.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت [پارا دایْمْ] تلفظ میشود.
به انگلیسی
این اصطلاح در شکل مدرن آن توسط توماس کوهن (فیلسوف علم) در کتاب «ساختار انقلابهای علمی» به شهرت جهانی رسید.
به فارسی
معادل رسمی و مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای واژه بیگانه پارادایم، «الگوواره» است.
نماد چیست
در مباحث علوم انسانی و فلسفه، پارادایم را معمولاً به یک «عینک» یا «منشور» تشبیه میکنند که رنگ و شکل تمام پدیدههای جهان را بر اساس مشخصات خود به ناظر نشان میدهد.
معنی انگلیسی/خارجی
این واژه از طریق زبانهای انگلیسی و فرانسوی وارد فارسی شده و ریشه اصلی آن به واژه یونانی «پارادیگما» (paradeigma) به معنی الگو و مثال بازمیگردد. در معنای خارجی و علمی، چارچوبی است که پیشفرضهای یک دوره علمی یا فکری را تعیین میکند.
جمعبندی و توضیح کامل پارادایم
واژه «پارادایم» یا همان «الگوواره»، ریشه در فلسفه علم دارد و نشاندهنده یک توافق جمعی و پنهان میان دانشمندان یا اعضای یک جامعه درباره نحوه نگریستن به جهان است. وقتی یک پارادایم بر فضای فکری حاکم میشود، مشخص میکند که چه پرسشهایی مشروع هستند و چه روشهایی برای حل مسائل، علمی و درست تلقی میشوند. به همین دلیل، تغییر آن بسیار دشوار است و نیاز به یک انقلاب فکری دارد.
تغییر پارادایم یا «پارادایمشیفت» زمانی رخ میدهد که الگوهای قدیمی دیگر قادر به پاسخگویی به نیازها و معماهای جدید نباشند. با فروپاشی چارچوب قبلی، پارادایم جدیدی متولد میشود که تمام قواعد بازی را در علم، فناوری یا ساختارهای اجتماعی دگرگون میسازد.