یعنی چه
واژه «کرتول» در لغتنامههای شاخص فارسی نظیر دهخدا یا معین به عنوان یک کلمه مستقل معنا نشده است. این واژه در اصل یک اسم خاص جغرافیایی است و به «سرآب کرتول» (یا کرتیل) اشاره دارد که یکی از زیباترین تفرجگاههای طبیعی و سرچشمههای پرآب در شهرستان بروجرد و منطقه اشترینان به شمار میرود.
تلفظ
این کلمه در زبان معیار به صورت کِرتول (Kertol) تلفظ میشود، اما اهالی بومی و لکزبان منطقه آن را به صورت «کهرتویل» ادا میکنند.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول درباره سرآبهای معروف ایران، تفرجگاههای بروجرد یا نامهای ۵ حرفی مناطق طبیعی لرستان، پاسخ «کرتول» است.
به انگلیسی
از آنجا که این واژه یک اسم خاص برای مکان است، معادل ترجمهای در زبان انگلیسی ندارد و صرفاً به صورت لاتین نگارش میشود.
به فارسی
این واژه ریشه در گویشهای محلی (لکی/لری) دارد و در زبان فارسی معیار معادل واژگانی مستقلی ندارد؛ بلکه عینا به عنوان نام یک جاذبه طبیعی استفاده میشود.
در قرآن
کلمه کرتول یک نام جغرافیایی بومی و محلی در ایران است و هیچگونه ریشه عربی یا سابقه کاربرد در آیات قرآن مجید ندارد.
نماد چیست
در فرهنگ محلی مردم منطقه گرین و بروجرد، سرآب کرتول نمادی از طراوت، خنکی، جوشش آبهای گوارا و تفرج در دل طبیعت کوهستانی است.
جمعبندی و توضیح کامل کرتول
واژه «کرتول» در ادبیات رسمی و لغتنامههای کلاسیک فارسی به عنوان یک کلمه معنایی مستقل جایگاهی ندارد. ارزش و شناخت این واژه کاملاً وابسته به جغرافیای غرب ایران و استان لرستان است. سرآب کرتول یکی از مهمترین منابع تأمین آب کشاورزی منطقه اشترینان و بروجرد است و درختان کهنسال گردو و دشتهای سرسبز پیرامون آن، محیطی چشمنواز را ایجاد کردهاند.
از نظر ریشهشناسی، برخی گمانهزنیها این نام را با واژه «کرت» به معنی قطعهبندی زمینهای کشاورزی مرتبط میدانند، اما در اصل این کلمه یک اسم خاص برای این رودخانه و چشمه خروشان در دامنه رشتهکوه گرین است و اهالی بومی لک و لر آن را با هویت طبیعیاش میشناسند.
بنابراین اگر در بازیهای فکری و جدولهای کلمات با این واژه مواجه شدید، هدف طراح سوال اشاره به این جاذبه گردشگری، تفرجگاه دامنههای گرین یا سرآبی معروف در شهرستان بروجرد بوده است که دقیقاً ۵ حرف دارد.