یعنی چه
این عبارت از دو واژه عربی «بذل» (بخشیدن و گشادهدستی) و «ذلیل» (خوار و تسلیم) ترکیب شده است. در اصطلاح دینی و روایی، به معنای انقیاد، خضوع ناخواسته و تسلیم شدنِ فرد یا جبهه شکستخورده در برابر قدرت برتر است؛ به طوری که از روی ناچاری و خواری، سر تسلیم فرود میآورد.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب وصفی به صورت «بَذْلِ ذَلِیل» (با سکون ذال در کلمه اول و فتح ذال در کلمه دوم) است.
در جدول
پاسخ مدنظر در جدول برای مفهوم تسلیم خوارکننده یا انقیاد از روی خواری، خودِ عبارت «بذل ذلیل» است که دقیقاً ۷ حرف دارد.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم اصطلاحی این عبارت در زبان انگلیسی از ترکیبهایی استفاده میشود که نشاندهنده تسلیم شدن از روی اجبار و فروتنی ناخواسته باشد.
به عربی
ریشه اصلی این عبارت در زبان عربی به کار رفته در احادیث، به صورت ترکیب ذل و ذلیل برای نشان دادن اوج شکست جبهه باطل استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای روان فارسی این عبارت شامل «تسلیم خوارکننده»، «خضوع ناخواسته» و «گردن نهادن از روی ناچاری» است. متضاد آن نیز «عزّ عزیز» یا همان سرافرازی عزتمندان است.
در قرآن
عین ترکیب «بذل ذلیل» در متن قرآن مجید به کار نرفته است؛ با این حال، مفهوم و مصداق عینی آن در آیه ۲۹ سوره توبه درباره تسلیم شدن و پرداخت جزیه توسط اهل کتاب با عبارت «حَتَّىٰ يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ» (تا زمانی که با خواری به دست خود جزیه دهند) به طور کامل مطابقت دارد.
جمعبندی و توضیح کامل بذل ذليل
عبارت «بذل ذلیل» یک ترکیب وصفی اصطلاحی با ریشهای عربی است که در لغتنامههای مرجع فارسی به صورت یک مدخل مستقل و مجزا ثبت نشده است. این واژه از ترکیب «بذل» به معنای بخشش و گشادهدستی و «ذلیل» به معنای خوار و رام تشکیل شده و در متون اسلامی برای توصیف تسلیم شدنِ ناگزیر و خاضعانه جبهه کفر یا باطل در برابر حاکمیت حق به کار میرود.
ریشه اصلی این اصطلاح به حدیثی مشهور از پیامبر اسلام (ص) بازمیگردد که در آن آینده اسلام را با دو ویژگیِ «بِعِزِّ عَزِيزٍ أَوْ بِذُلِّ ذَلِيلٍ» توصیف میکنند؛ یعنی عزتی که خداوند با آن اسلام را سرافراز میکند و خواری و تسلیمی که با آن کفر را مغلوب میسازد. بنابراین، این عبارت فاقد نماد فیزیکی بوده و نمایانگر یک مفهوم انتزاعیِ عقیدتی-سیاسی است.