یعنی چه
واژه حرض در لغت به معنای ذوب شدن و گداخته شدن جسم بر اثر غم و اندوه فراوان یا عشق مفرط است. این کلمه به حالت شخصی اشاره دارد که به دلیل بیماری سخت، نحیفی و فرسودگیِ ناشی از رنج، در آستانه هلاکت قرار گرفته و تکیده و نیمهجان شده است.
تلفظ
این واژه به صورت حَرَض (Ḥaraḍ) تلفظ میشود که در آن حروف «ح» و «ر» دارای حرکت فتحه هستند.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول با مضامینی چون «مشرف به مرگ»، «گداخته از اندوه» یا «بیمار سخت»، کلمه ۳ حرفی «حرض» به عنوان پاسخ دقیق کاربرد دارد.
به عربی
در زبان عربی این واژه به عنوان مصدر ثلاثی مجرد به کار میرود و نشاندهنده شدت فرسودگی جسمی ناشی از رنجهای روحی یا بدنی است.
به فارسی
معادلهای دقیق این واژه در زبان فارسی عبارتند از: نزار، نحیف، فرسوده، نیمهجان، زار و رنجور. واژگانی مانند تندرست، نیرومند و شاداب نیز به عنوان متضاد آن شناخته میشوند.
نماد چیست
حرض در ادبیات و فرهنگ دینی نماد بارز فرسودگی مفرط، ذوب شدن تدریجی جسم به خاطر غم عشق یا دوری، و تحلیل رفتن توان انسان در اثر اندوه شدید است.
جمعبندی و توضیح کامل حرض
واژه «حرض» ریشه در زبان عربی دارد و به معنای تکیدگی، نحیف شدن و مشرف به مرگ شدن بر اثر غصه، بیماری یا عشق شدید است. این واژه در لغتنامههای مرجعی مانند دهخدا به عنوان حالتی از بیماری زجرآور و زمینگیرکننده تعریف شده که عقل یا رای فرد را نیز دچار فساد و ناتوانی میکند. همخانوادههای آن مانند «تحریض» به معنی برانگیختن و تشویق، در واقع به مفهوم زدودن سستی و اندوه از شخص برای حرکت مجدد است.
این کلمه نمود بارزی در متن قرآن کریم دارد؛ جایی که در سوره یوسف، برادران او خطاب به پدرشان حضرت یعقوب میگویند: «تَاللَّهِ تَفْتَأُ تَذْکُرُ یُوسُفَ حَتَّىٰ تَکُونَ حَرَضًا»؛ یعنی به خدا سوگند تو آنقدر یوسف را یاد میکنی تا سخت بیمار و نحیف شوی و در آستانه مرگ قرار گیری. این آیه به خوبی عمق معنای حرض را به عنوان نمادی از زوال تدریجی جسم در اثر غم دوری نشان میدهد.