یعنی چه
دومینو نوعی بازی فکری و سرگرمی است که با مهرههای مستطیلی شکلِ نشانهگذاریشده (نقطهدار یا ساده) انجام میشود. در این بازی، مهرهها به صورت زنجیرهای چیده میشوند و با افتادن یکی، بقیه نیز به ترتیب سقوط میکنند. در مفهوم استعاری، این واژه به زنجیرهای از رخدادهای پیدرپی و غیرقابل توقف اشاره دارد که به آن «اثر دومینو» میگویند.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی با ضمه روی دال و میم و نون به صورت «دُمینُ» تلفظ میشود که در حالت مضاف یا نکره، مصوت «ی» به انتهای آن اضافه شده و «دُمینُیِ» خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، این کلمه معمولاً به عنوان پاسخ پرسشهایی نظیر «بازی مهرههای زنجیرهای»، «نوعی سرگرمی فرنگی» یا «نظریه واکنشهای پیاپی» کاربرد دارد.
به انگلیسی
واژه Domino در زبان انگلیسی هم برای تکمهرهها و هم برای نام کلی این بازی و اصطلاحات علمی و سیاسی مرتبط با آن استفاده میشود.
به فارسی
این کلمه یک وامواژه بیگانه است و مترادف یککلمهای دقیق و اصیل در زبان فارسی ندارد. برای رساندن مفهوم آن در کاربردهای مختلف از توصیفاتی چون «بازی مهره زنجیرهای»، «سقوط پیاپی» یا «اثر آبشاری» استفاده میشود.
نماد چیست
این واژه نماد بارز «واکنشهای زنجیرهای» و «علت و معلول پیوسته» در سیاست، اقتصاد و روانشناسی است؛ به این معنا که یک اتفاق یا جرقه کوچک اولیه میتواند سلسلهای از رویدادهای بزرگ و غیرقابل مهار را در پی داشته باشد.
معنی انگلیسی/خارجی
این واژه از زبان فرانسوی (Domino) و در نهایت از واژه لاتین Dominus به معنی ارباب یا سرور ریشه گرفته است. در قرون گذشته، این کلمه ابتدا برای نوعی لباس بلند و کلاهدارِ سیاهوسفید کشیشان اروپا به کار میرفت و بعدها به دلیل شباهت ظاهری، به این بازی مهرهای اطلاق شد.
جمعبندی و توضیح کامل دومینوی
واژه دومینو (که در حالت مضاف به صورت دومینوی میآید) یک وامواژه فرنگی با ریشه لاتین است که در اصل به نوعی بازی سرگرمی با مهرههای مستطیلی نقطهدار اشاره دارد. این واژه به دلیل ویژگی خاص صلبیت و سقوط زنجیرهای مهرههایش، راه خود را به واژگان علمی، سیاسی و اجتماعی باز کرده است.
امروزه اصطلاح «اثر دومینویی» یا «نظریه دومینو» فراتر از یک بازی فکری ساده، برای تبیین زنجیرهای از پیامدهای پیاپی استفاده میشود که در آن یک رخداد کوچک اولیه، مسبب سقوط یا دگرگونی زنجیرهوار سایر اجزا میگردد.