یعنی چه
این عبارت در اصطلاح حقوقی به وضعیتی اشاره دارد که در آن یک قاضی، دادگاه یا مرجع قانونی، به دلیل محدودیتهای صنف، نوع، درجه یا جغرافیایی، از نظر قانونی شایستگی و اجازه ورود و رسیدگی به یک دعوا یا پرونده خاص را ندارد و باید قرار عدم صلاحیت صادر کند.
تلفظ
تلفظ این عبارت به صورت «فاقِد» (فـا / قِـد)، «صَلاحیَّت» (صَـ / لا / حِـیْ / یَـت) و «قَضایی» (قَـ / ضا / یی) است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف، خودِ «فاقد صلاحیت قضایی» یا واژههای هممعنی مانند «غیرصالح» است.
به انگلیسی
در متون حقوقی بینالمللی و انگلیسی، برای اشاره به دادگاهی که صلاحیت رسیدگی ندارد از این اصطلاحات استفاده میشود.
به عربی
در حقوق کشورهای عربی، مفهوم عدم صلاحیت مرجع قضایی با اصطلاح اختصاص و عدم اختصاص بیان میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی و حقوقی این عبارت شامل واژههایی چون غیرصالح، فاقد شایستگی قانونی، و ممنوع از رسیدگی است. ریشه کلمات آن ترکیبی از عربی و فارسی است؛ «فاقد» (اسم فاعل از فقد)، «صلاحیت» (مصدر جعلی از صلح) و «قضایی» (منسوب به قضا به معنی داوری).
در قرآن
خود این ترکیب اصطلاحی و حقوقی در متن قرآن عیناً ذکر نشده است؛ اما ریشههای سازنده آن به کار رفتهاند. به عنوان مثال، ریشه «قضی» در آیه ۶۵ سوره نساء به معنی حکم کردن و قضاوت آمده است و ریشه «صلح» نیز در آیات متعدد مربوط به صالحین دیده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل فاقد صلا حیت قضایی
عبارت حقوقی «فاقد صلاحیت قضایی» نشاندهنده وضعیتی است که در آن یک دادگاه، قاضی یا مرجع قانونی، بر اساس قوانین موضوعه، شایستگی، توانایی یا اجازه قانونی برای ورود و رسیدگی به یک پرونده خاص را ندارد. این محدودیت میتواند ناشی از صنف دادگاه (مثلاً دادگاه کیفری در برابر حقوقی)، درجه آن، یا محدوده جغرافیایی و محلی باشد.
هرگاه دادگاهی متوجه شود که فاقد صلاحیت قضایی است، مکلف است از رسیدگی خودداری کرده و قرار عدم صلاحیت صادر کند تا پرونده به مرجع صالح فرستاده شود. این امر برای رعایت نظم قضایی و تضمین دادرسی عادلانه در جامعه اهمیت حیاتی دارد.
از نظر ریشهشناسی، این عبارت یک ترکیب وصفی-اضافی است که از واژههای عربی فاقد و صلاحیت در کنار واژه قضایی شکل گرفته است و در لغتنامهها و اصطلاحات حقوقی، معادل صریح غیرصالح بودن یک دادگاه یا مقام قضایی در نظر گرفته میشود.