یعنی چه
واژهای نوساخته و مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که به عنوان معادل دقیق کلمه «کنترل» به کار میرود. این واژه از ترکیب پیشوند «وا-»، بن مضارع «پای» (از پاییدن به معنی مراقبت کردن) و پسوند اسمساز «-ِش» تشکیل شده است و به مفهوم مهار و مراقبت هوشمندانه اشاره دارد.
در جدول
پاسخ دقیق شش حرفی برای این کلمه در جدول، خود واژه «واپایش» یا معادلهای آن مانند «کنترل» و «نظارت» است.
به انگلیسی
در متون تخصصی، مهندسی و علمی به جای واژه Control از واپایش استفاده میشود.
به عربی
این کلمات در زبان عربی نزدیکترین مفاهیم را به واژه واپایش دارند.
به فارسی
مترادفهای اصیل و رایج این واژه در زبان فارسی شامل بازبینی، مهار، مراقبت، و دیدهبانی است. همخانوادههای آن نیز کلماتی چون واپاییدن، واپاینده و واپایشپذیر هستند. متضاد آن نیز رهاسازی یا بیکنترلی است.
نماد چیست
این واژه نماد تصویری یا اصطلاحی خاصی در فرهنگ عامه یا اساطیر ندارد، اما در مهندسی و علوم سیستمها، مظهر و نماد حلقه بازخورد محسوب میشود.
جمعبندی و توضیح کامل واپایش
واژه «واپایش» یکی از نمونههای موفق واژهگزینی معاصر توسط فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که با تکیه بر ریشههای اصیل زبان فارسی (پیشوند وا + فعل پاییدن) ساخته شده است. این کلمه به خوبی توانسته است جایگزین واژه فرنگی و پرکاربرد «کنترل» در متون علمی، مهندسی و کتابهای درسی شود.
امروزه این واژه در زیستشناسی برای توضیح تنظیم حیاتی بدن (مانند واپایش دمای بدن) و در مهندسی سیستمها برای اشاره به فرآیندهای مدیریتی و مهار سیستمها به کار میرود و استفاده از آن روز به روز در جامعه علمی رو به گسترش است.