یعنی چه
سال اعتدالی یا سال فصلی به مدتزمان بین دو عبور متوالی مرکز خورشید از نقطهٔ اعتدال بهاری (نقطهٔ آغاز بهار در نیمکرهٔ شمالی) گفته میشود. این زمان دقیقاً برابر با ۳۶۵ روز و ۵ ساعت و ۴۸ دقیقه و ۴۶ ثانیه است که مبنای اصلی تنظیم دقیقترین گاهشماری جهان، یعنی تقویم هجری خورشیدی قرار دارد.
تلفظ
این ترکیب به صورت «سِالِ اِعتِدالی» (sāl-e e’tedālī) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی مانند سال خورشیدی، سال شمسی یا سال فصلی به عنوان پاسخهای جایگزین و هممعنی کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از اصطلاحات Tropical year و Solar year برای اشاره به این پدیده و مفهوم نجومی استفاده میشود.
به فارسی
واژههای هممعنی و معادلهای فارسی و رایج آن شامل «سال خورشیدی»، «سال شمسی» و «سال فصلی» هستند. واژه «سال» ریشه پهلوی و پارسی باستان دارد. واژه «اعتدال» عربی و از ریشه (ع-د-ل) است که با «ی» نسبت فارسی ترکیب شده است. کلمات هم-خانواده اعتدال شامل عدل، عادل، تعادل، معتدل و تعدیل هستند. متضاد آن نیز «سال نجومی» (مدت دور کامل زمین نسبت به ستارگان ثابت) و «سال قمری» است.
در قرآن
ترکیب عینی و اصطلاح نجومی «سال اعتدالی» در متن قرآن نیامده است، اما به اجزای سازنده آن یعنی خورشید، حرکت منظم آن و مبنای حساب سالها در آیاتی مانند «لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَالْحِسَابَ» (سوره یونس) اشاره شده است.
نماد چیست
در علم نجوم، سال اعتدالی معمولاً با علامت نمادین خورشید یعنی ☉ یا به صورت مستقیم با عبارت un (واحد زمان خورشیدی) نمایش داده میشود. همچنین نقطهٔ آغاز این سال که همان اعتدال بهاری است، با نماد برج حمل یعنی ♈ مشخص میگردد.
جمعبندی و توضیح کامل سال اعتدالی
سال اعتدالی یا سال فصلی، دقیقترین معیار سنجش زمان برای تطبیق تقویم با آهنگ طبیعت و تغییر فصول است. این بازه زمانی که دقیقاً ۳۶۵ روز و ۵ ساعت و ۴۸ دقیقه و ۴۶ ثانیه طول میکشد، مدتزمانی است که طول میکشد تا خورشید از دید ناظر زمینی، دو بار متوالی از نقطه اعتدال بهاری عبور کند.
تفاوت اندک این سال با «سال نجومی» (که حدود ۲۰ دقیقه طولانیتر است) به دلیل حرکت تقدیمی محور زمین شکل میگیرد. همین رخداد ظریف علمی، لزوم محاسبه سال اعتدالی را برای تنظیم تقویمهای خورشیدی آشکار میکند تا فصول سال در تقویم همیشه ثابت بمانند و جابجا نشوند؛ امری که تقویم هجری خورشیدی ایرانی را به دقیقترین گاهشماری جهان تبدیل کرده است.