یعنی چه
این عبارت در اصل یک ترکیب کنایی و اصطلاحی است و به کسی پاداش داده میشود که روزگاران زیادی را پشت سر گذاشته، پیر و سالخورده شده و در نتیجه، سردوگرمچشیده و دانا به احوال زمانه است. این اصطلاح بر خلاف ابنالوقت، بار معنایی پختگی و خرد تاریخی دارد.
تلفظ
تلفظ دقیق این واژه در حالت اضافه ترکیبی به صورت «اِبنُلاَیّام» است که از دو بخش «ابن» (فرزند) و «الایام» (روزها) تشکیل شده است.
در جدول
در مسابقات و جدولهای متقاطع، پاسخ این کنایه معمولاً خود کلمه «ابن الایام» (۹ حرفی) یا معادلهایی نظیر جهاندیده و مجرب است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم از اصطلاحاتی استفاده میشود که به پختگی، تجربه بالا و شناخت وسیع فرد از دنیا و فراز و نشیبهای آن اشاره دارد.
به عربی
این ترکیب اصالتاً عربی است و در این زبان به مردی اطلاق میشود که روزگاران بر او گذشته و تجربههای فراوانی اندوخته است.
به فارسی
نزدیکترین معادلهای این اصطلاح کنایی در زبان فارسی کلماتی همچون پیرِ جهاندیده، مجرب، دهر دیده و سردوگرمچشیده هستند که همگی نشاندهنده پختگی فرد میباشند.
در قرآن
خودِ عبارت «ابن الأیام» بهطور مستقیم در متن قرآن نیامده است؛ اما کلمه «الأیام» به تنهایی در آیاتی مانند «وَتِلْكَ الْأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْن_َالنَّاسِ» دیده میشود. مفسران قرآن ذیل تفسیر اصطلاح قرآنیِ «ابن السَّبيل»، برای توضیح ساختار کنایی کلمه «ابن»، به عنوان مثال ذکر کردهاند که عرب به فرد سالخورده میگوید: ابن الأیام و اللیالی.
جمعبندی و توضیح کامل ابن الایام
عبارت «ابن الایام» اصطلاحی کنایی و وامگرفته از زبان عربی است که در لغت به معنای «فرزند روزها» میباشد، اما در مفهوم کنایی به فردی اشاره دارد که سالیان متمادی زندگی کرده، پیر و سالخورده شده و در سایه این طول عمر، به پختگی، خرد و تجربهای عمیق دست یافته است. این واژه نماد سپیدمویی و دانایی حاصل از فراز و نشیبهای زمانه است.
تفاوت ظریف این کلمه با اصطلاحاتی چون «ابنالوقت» در این است که ابنالوقت اغلب بار معنایی منفی یا خنثی (فرصتطلبی یا زیستن در لحظه) دارد، در حالی که ابن الایام کاملاً ستایشآمیز بوده و به دانشِ تاریخی و پختگی فردِ دهر دیده اشاره میکند که فریب ظواهر زودگذر دنیا را نمیخورد.
اگرچه این ترکیب به صورت مستقیم در متن قرآن کریم ذکر نشده، اما ساختار ادبی آن کاملاً منطبق بر قواعد بلاغت عربی است؛ به طوری که مفسران برای تبیین کنایههای مشابهی همچون «ابن السبیل» (مسافر درمانده)، از این عبارت به عنوان شاهدی بر فرهنگ اصطلاحات عرب یاد کردهاند تا نشان دهند چگونه پیوند یک انسان با روزگاران، او را فرزندِ روزها میسازد.