یعنی چه
ماشته یکی از صنایع دستی دستبافت و اصیل ایرانی است که بیشتر در استان لرستان و مناطق عشایری زاگرس بافته میشود. این دستبافته از پشم گوسفند تهیه میشود و ساختاری ضخیم دارد که در گذشته و امروز به عنوان روانداز، زیرانداز، رختخوابپیچ و سیاه چادر کاربرد داشته است. به دلیل کلاسیک و سنتی بودن این واژه، کاربرد آن در قالب صنایع دستی بومی تعریف میشود.
تلفظ
این واژه به صورت مَ اشْ تِ (māšte) تلفظ میشود و در گویشهای محلی غرب ایران به ویژه لری کاملاً شناخته شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به طراحان سوال که «نوعی دستبافته لری»، «جاجیم لرستان» یا «رختخوابپیچ سنتی» را طلب میکنند، کلمه ۵ حرفی «ماشته» پاسخ دقیق است. همچنین کلمات جاجیم و موج نیز به عنوان همپوشان کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی معادل واژگانی مستقیمی برای این هنر بومی وجود ندارد و از نگارش فینگلیش آن استفاده میشود یا در دستهبندی کلی جاجیم (Jajim) و بافتههای پشمی ایران معرفی میگردد.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی یا آذربایجانی، معادل اختصاصی که دقیقاً متمایزکننده ماشته از جاجیم باشد وجود ندارد و عموماً آن را نوعی جاجیم یا بافته پشمی (Dokuma) قلمداد میکنند.
به فارسی
در واژگان فارسی و فرهنگهای بومی، کلماتی مانند موج، جاجیم و رختخوابپیچ نزدیکترین برگردانها و مترادفها برای توصیف این کلمه هستند، هرچند که در ساختار و طرح، تفاوتهای ظریفی میان ماشته و جاجیم وجود دارد.
نماد چیست
ماشته در فرهنگ بومی نماد هنر سنتی، اصالت زندگی ایلیاتی و عشایری زاگرس و همچنین مظهر سختکوشی و ذوق هنری زنان لر است. نقشهای هندسی سنتی آن مانند گلپتو و خشت، الهامگرفته از نظم طبیعت کوهستان و نمادی از گرما و پویایی زندگی عشایری است.
جمعبندی و توضیح کامل ماشته
ماشته یکی از کهنترین و اصیلترین صنایع دستی مردمان زاگرس، به ویژه استان لرستان است. این دستبافته که از پشم خالص گوسفند و به وسیله دارهای افقی (موجبافی) تولید میشود، ساختاری بسیار ضخیم، متراکم و مقاوم دارد. نقش و نگارهای هندسی و رنگارنگ روی ماشته، نشاندهنده پیوند عمیق هنرمندان سورئال بومی با طبیعت پیرامونشان است.
در گذشته، ماشته بخش جداییناپذیر از زندگی روزمره عشایر و روستاییان بود و به عنوان روانداز در روزهای سرد، زیرانداز، سیاه چادر و وسیلهای برای بستهبندی و حمل رختخوابها (رختخوابپیچ) مورد استفاده قرار میگرفت. امروزه اگرچه کاربرد سنتی آن کمتر شده، اما ارزش هنری آن حفظ شده و در قالب دکوراسیون مدرن، کیف، و روفرشیهای سنتی همچنان زنده و پویا است.