یعنی چه
این عبارت یک اسم خاص (علم) متعلق به یکی از شخصیتهای دوان جاهلیت و صدر اسلام است که به دلیل کارشکنیها و آزارهایش علیه پیامبر اسلام (ص) شهرت دارد. ترکیبی است از «حَکَم» (به معنی داور یا دانشمند) و «العاص» (به معنی عاصی و نافرمان).
تلفظ
حَکَم (با فتح حاء و کاف) بنِ عاص (با صاد ساکن در انتهای عبارت). در منابع تاریخی و حدیثی دقیقتر، او را «حکم بن ابیالعاص» نیز مینامند.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به پرسشهایی نظیر «شخصیت تبعید شده توسط پیامبر» یا «پدر مروان بن حکم» با توجه به تعداد حروف، عبارت «حکم بن عاص» (۸ حرف) یا لقب اوست.
به انگلیسی
به عنوان یک اسم خاص عربی، در متون انگلیسی و بینالمللی با استفاده از سیستمهای آوانگاری لاتین به صورت استاندارد ثبت شده است.
به فارسی
از آنجا که این عبارت یک اسم خاص تاریخی است، مترادف فارسی مستقیمی برای کل عبارت وجود ندارد. با این حال، ریشه واژگان آن عربی بوده و جزء اول آن (حکم) با کلماتی چون حاکم، حکمت و محکمه، و جزء دوم آن (عاص) با عصیان و معصیت در زبان فارسی همخانواده است.
در قرآن
هرچند نام او در متن قرآن ذکر نشده، اما مفسران فریقین شأن نزول برخی آیات را درباره او میدانند؛ از جمله آیات ۴۷ تا ۵۰ سوره نور در جریان سرپیچی او از داوری پیامبر و آیه ۵۷ سوره احزاب به عنوان یکی از مصادیق ملعونان و آزاردهندگان رسول خدا (ص).
نماد چیست
در تاریخنگاری و فرهنگ اسلامی، شخصیت حکم بن عاص به عنوان نماد فردی شناخته میشود که با وجود اظهار اسلام، در پنهان به توطئه و استهزای پیامبر میپرداخت و به دلیل همین حرمتشکنی شدید، توسط پیامبر لعن و از مدینه به طائف تبعید شد.
جمعبندی و توضیح کامل حکم بن عاص
حکم بن عاص (یا حکم بن ابیالعاص) از چهرههای سرشناس بنیامیه در مکه و مدینه بود. او عموی عثمان بن عفان و پدر مروان بن حکم (خلیفه بعدی اموی) بود که پیش از فتح مکه از دشمنان سرسخت اسلام به شمار میرفت و پس از آن نیز با اظهار اسلام ظاهری، به رفتارهای منافقانه و جاسوسی علیه پیامبر اکرم (ص) ادامه داد.
اقدامات تخریبی او، از جمله مسخره کردن راه رفتن پیامبر و افشای اسرار مسلمانان، منجر به این شد که رسول خدا (ص) او را لعن کرده و به همراه خانوادهاش از مدینه به طائف تبعید کند؛ به همین دلیل در تاریخ به «طرید رسولالله» (تبعیدشدهٔ پیامبر) معروف گشت. او تا زمان خلافت عثمان در تبعید ماند و سرانجام با وساطت عثمان به مدینه بازگشت که این واقعه اعتراضات وسیعی را در جامعه اسلامی آن زمان برانگیخت.