یعنی چه
این عبارت یک جملهٔ اخباری مرکب است. واژهٔ «فتنهانگیز» صفت فاعلی مرکب به معنای کسی یا چیزی است که آشوب، بلوا، جنگ یا اختلاف میان مردم ایجاد میکند. ترکیب آن با «هم هست» نشان میدهد که فاعل یا موصوف، این ویژگی منفی (یا در ادبیات، ویژگی دلربایی) را افزون بر سایر خصوصیات خود دارد.
در جدول
این عبارت در بازیهای شرح در متن و جدولهای کلمات متقاطع دقیقاً دارای ۱۴ حرف (با احتساب فاصلهها به عنوان خانه در برخی ساختارها یا پیوستگی حروف) است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به بافتار متن، از صفاتی که بار معنایی تحریک، شورش و ایجاد بلوا را دارند به همراه قید also استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی با استفاده از واژهٔ اصیل فتنه یا واژگانی چون تحریض و شغب، این معنا به همراه قید تعمیم (ایضاً) منتقل میشود.
به فارسی
معادلها و واژههای جایگزین فارسی این عبارت شامل مفاهیمی چون تفرقهافکن، غائلهساز، مفسدهجو، شرور، آشوبطلب و فتنه خیز است. متضاد آن نیز صلحجو، مصلح، آرامشبخش و فتنه نشان (خاموشکننده فتنه) میشود.
در قرآن
خود واژهٔ مرکب و فارسیعربی «فتنهانگیز» در قرآن وجود ندارد. با این حال، ریشهٔ عربی آن یعنی «فتنه» حدود ۶۰ بار در مصحف شریف به کار رفته که دارای ابعاد معنایی گوناگونی است؛ از جمله آزمایش و امتحان (وَنَبْلُوكُم بِالشَّرِّ وَالْخَيْرِ فِتْنَةً)، شرک و بتپرستی یا سرکوب (حَتَّىٰ لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ) و عذاب و مجازات (ذُوقُوا فِتْنَتَكُمْ).
نماد چیست
در فرهنگ متون کهن و استعارهها، فتنهانگیزی با چند المان پیوند دارد. در ادبیات غزل فارسی (مانند اشعار حافظ و سعدی)، چشم خمار و غمزهٔ معشوق نماد فتنهانگیزی و آشوبطلبی در دل عاشق است. در اساطیر و رویکرد دینی، مار و شیطان نماد وسوسه و فتنه هستند. از نظر بصری نیز «آتش» به دلیل ماهیت سوزاننده و ریشهٔ واژه (ذوب کردن طلا در بوته)، اصلیترین نماد آن است.
جمعبندی و توضیح کامل فتنه انگیز هم هست
عبارت «فتنه انگیز هم هست» یک گزارهٔ کامل اخباری است که به توصیف یک ویژگی رفتاری یا ساختاری میپردازد. واژهٔ فتنهانگیز ترکیبی از یک واژهٔ عربی (فتنه) و بن مضارع یک مصدر فارسی (انگیختن) است. ریشهٔ اولیه فتنه در زبان عربی به معنای گداختن طلا در آتش برای جدا کردن ناخالصیها بوده، اما به مرور زمان به مفاهیمی چون آزمایش، دگرگونی، آشوب، بلوا و تفرقهافکنی بسط یافته است.
اضافه شدن ترکیب «هم هست» به این صفت، نشاندهندهٔ تعمیم و وجود این خصلت در کنار سایر ویژگیها است. این عبارت در ادبیات کلاسیک فارسی لزوماً بار منفی ندارد و بارها برای توصیف زیبایی، غمزه و حرکات چشم معشوق که عقل را از سر عاشق میرباید و در دلها آشوب به پا میکند، استفاده شده است. با این حال در کاربرد روزمره و عمومی، اشاره به فرد یا جریانی دارد که به دنبال ایجاد اختلاف، غائلهسازی و برهم زدن آرامش جامعه است.