یعنی چه
این واژه دارای دو معنای کاملاً متفاوت است: در زبان فارسی اصیل، «تِمنَه» به معنی سوزن بسیار بزرگ و ضخیمی است که برای دوختن پارچههای ضخیم، گونی و پالان (جوالدوز) به کار میرود. در زبان عربی، «تَمَنَّه» (از ریشه تمنی) فعل است و به معنای آرزو کرد، تمنا کرد و خواستار شد میباشد.
تلفظ
در کاربرد فارسی به صورت «تِمْنَه» (Timnah) با کسر تاء و سکون میم تلفظ میشود. در کاربرد عربی و قرآنی به صورت «تَمَنَّه» (Tamannah) با فتح تاء، فتح میم و تشدید و فتح نون خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «سوزن بزرگ یا جوالدوز»، واژه ۴ حرفی «تمنة» مد نظر است.
به انگلیسی
بسته به ریشه واژه، معادل انگلیسی آن تفاوت دارد؛ برای ابزار خیاطی از کلمات مربوط به سوزن بزرگ و برای مفهوم ذهنی از کلمات مربوط به آرزو استفاده میشود.
به عربی
اگر منظور سوزن بزرگ فارسی باشد، در عربی به آن «مسلة» یا «إبرة کبیرة» میگویند. اگر خود واژه عربی تمنه مد نظر باشد، همخانواده با تمنی و امنیه است.
به فارسی
برگردان دقیق این واژه در زبان فارسی برای هویت اول «جوالدوز» یا «سوزن کلان» است و برای هویت دوم، معادلهایی چون «خواهش کردن»، «آرزو کردن» و «طلب کردن» دارد.
در قرآن
این واژه با املای «تمنة» به عنوان اسم در قرآن نیست، اما ریشه عربی آن (تَمَنّی) به صورت افعال مختلف بارها به کار رفته است؛ مانند آیه ۲۴ سوره نجم: «أَمْ لِلْإِنْسَانِ مَا تَمَنَّى» (آیا برای انسان هر آنچه آرزو کند فراهم است؟) و آیه ۹۳ سوره آلعمران: «وَلَقَدْ كُنْتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ» (و شما مرگ را آرزو میکردید).
جمعبندی و توضیح کامل تمنة
واژه «تمنة» یک نمونه جالب از اشتراک لفظی میان زبان فارسی اصیل و زبان عربی است. در حالت اول، این کلمه یک واژه کاملاً فارسی و نام یک ابزار سنتی و کاربردی در خیاطی و پالاندوزی قدیم یعنی «جوالدوز» یا همان سوزن بسیار بزرگ و ضخیم است که برای دوختن پارچههای زمخت استفاده میشده است.
در حالت دوم، این واژه ساختاری عربی دارد که از ریشه «م-ن-ی» مشتق شده و به معنای آرزو کردن، تمنا داشتن و امید بستن به یک خواسته است. این ریشه مفهومی در آیات متعدد قرآن کریم نیز برای اشاره به آرزوهای انسان (گاهی آرزوهای واهی) استفاده شده است. بنابراین برای درک معنای دقیق آن، باید به سیاق متن و نحوه تلفظ (تِمْنَه یا تَمَنَّه) توجه کرد.