یعنی چه
این واژه از ترکیب دو بخش «تش» (آتش) و «برق» ساخته شده است و به پدیدهٔ طبیعی رعد و برق یا صاعقه اشاره دارد که با درخشش ناگهانی نور و صدا در آسمان همراه است.
تلفظ
حرف اول (ت) دارای فتحه، حرف دوم (ش) ساکن، واو عطف به صورت ضمهٔ خفیف، حرف چهارم (ب) دارای فتحه و حرف پنجم (ر) ساکن تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این کلمه دقیقاً ۶ حرف دارد. معادلهای دیگر آن صاعقه یا آذرخش هستند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به پدیدهٔ درخشش آذرخش از واژهٔ Lightning و برای صاعقه همراه با صدای تندر از Thunderbolt استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی، واژهٔ «البرق» به درخشش نور در آسمان و «الصاعقة» به آتش و برخورد شدید رعد و برق به زمین اطلاق میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق و رسمی این واژه در زبان فارسی معیار شامل آذرخش، صاعقه، تندر، صیرور و خطف هستند که همگی به پدیدههای جوی مرتبط با رعد و برق اشاره دارند.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و اساطیر ایران باستان، این پدیده نماد «آتش وازیشت» یا همان سلاح ایزدان (مانند تیشتر) برای نابودی دیوان خشکسالی است. همچنین نمادی از پاکسازی جو و مژدهدهندهٔ بارش باران رحمت به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل تش وبرق
واژهٔ «تش و برق» یک اصطلاح اصیل، کهن و بسیار رایج در گویشهای غربی و جنوبی ایران، بهویژه در زبانهای لری، بختیاری و لکی است. این کلمه از ترکیب دو جزء «تش» (شکل تغییریافته و بدون الفِ واژهٔ اوستایی و پهلوی آتش) و «برق» (وامواژهای عربی به معنی درخشش) پدید آمده است و در معنای عامیانه و بومی به پدیدهٔ طبیعی رعد و برق، آذرخش یا صاعقه اشاره دارد.
این اصطلاح نمودار پیوند عمیق میان زبان فارسی معیار و گویشهای محلی ایران است. اگرچه خود این ترکیب مرکب اتصالی در متون کلاسیک یا قرآن دیده نمیشود، اما اجزای آن و معادلهای عربیاش مانند «برق» و «صاعقه» کاربرد فراوانی در ادبیات و متون دینی دارند و در فرهنگ عامه نیز به عنوان نمادی از قدرت برتر طبیعت و پیامآور باران شناخته میشوند.