یعنی چه
تاریخنگاری عمومی (یا تواریخ عمومی و جهاننویسی) یکی از شیوههای اصلی و سنتی تاریخنویسی در ایران و جهان اسلام از قرن چهارم هجری تا اواخر عصر قاجار است. در این سبک، مورخ رویدادها را به یک قوم، جغرافیا یا سلسلهٔ خاص محدود نمیکرد؛ بلکه کتاب خود را از خلقت عالم و آفرینش حضرت آدم آغاز کرده، به سرگذشت پیامبران و پادشاهان اساطیری و باستانی میپرداخت و سپس حوادث تاریخ اسلام و سلسلههای گوناگون را تا زمان حیات خود به صورت سالشمار یا موضوعی ثبت میکرد. از نمونههای برجسته آن میتوان به تاریخ طبری، تاریخ بلعمی و جامعالتواریخ اشاره کرد.
تلفظ
تلفظ این اصطلاح ترکیبی به صورت «تارِیخ نِگارِیِ عُمُومِی» (tārix-negāri-ye omumi) انجام میشود که شامل سه واژه تاریخ (عربی)، نگاری (فارسی) و عمومی (عربی) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ این پرسش خودِ واژه «تاریخ نگاری عمومی» (۱۵ حرف) است و از گزینههای مترادف آن میتوان به «تاریخ جهان نویسی» نیز اشاره کرد.
به انگلیسی
در فضای آکادمیک و متون انگلیسی، برای اشاره به این گونه از وقایعنگاری جامع، از اصطلاحات فوق استفاده میشود.
به عربی
در منابع و پژوهشهای عربی، متون ناظر بر جهاننویسی با این عبارات توصیف میشوند.
در قرآن
اصطلاح «تاریخنگاری عمومی» و حتی خود واژهٔ «تاریخ» در متن قرآن کریم وجود ندارد. در قرآن برای اشاره به سرگذشت پیشینیان و اقوام گذشته، از واژگانی حکیمانه چون «قَصَص» (داستانها)، «أنباء» (اخبار) یا «عِبرَة» (عبرت) استفاده شده است.
نماد چیست
در نشانهشناسی سنتی مکتوبات تاریخی، نماد این گونهٔ نگارشی «قلم و کره زمین» یا «طومار آفرینش» در نظر گرفته میشود که بازتابدهنده ثبت کل سیر زمان و فراگیری جغرافیایی از آغاز جهان است.
جمعبندی و توضیح کامل تاریخ نگاری عمومی
تاریخنگاری عمومی یکی از مهمترین و اصیلترین سنتهای مکتوب در تاریخپژوهی دوران اسلامی و ایران به شمار میرود. ویژگی بارز این شیوه، نگاه کلان و همهجانبه مورخ به خط سیر زمان است؛ به طوری که روایت خود را از مبدأ آفرینش و خلقت حضرت آدم آغاز کرده و با عبور از تاریخ انبیا، پادشاهان باستانی و سلسلههای مختلف، آن را به زمانه زیست خود پیوند میزند.
این رویکرد جامع در تضاد با تاریخنگاری محلی (محدود به یک شهر) یا تاریخنگاری دودمانی (محدود به یک خاندان پادشاهی) قرار دارد و آثاری ماندگار همچون تاریخ طبری و تاریخ بلعمی حاصل این نگاه کلنگر به سرگذشت بشریت هستند که ارزش منبعشناسی بسیار بالایی در شناخت ادوار کهن دارند.