یعنی چه
در اصطلاح فقهی و مناسک حج، تقلید به معنای آویختن نعلین کهنه، ریسمان یا کمربند بر گردن حیواناتی مانند شتر، گاو یا گوسفند است. این کار به این نشانه انجام میشود که حیوان مذکور برای قربانی در راه خدا و مناسک حج وقف شده است، تا مردم و راهزنان حرمت آن را حفظ کرده و به آن تعرض نکنند. این عمل اصطلاحی کلاسیک و معمولی در فقه است و مخصوص کسانی است که حج قِران به جا میآورند.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «تَقْـلید دَر حَجّ» (taqlīd dar hajj) است که واژه تقلید از ماده (قـلـد) در باب تفعیل میآید.
به انگلیسی
در متون تخصصی و انگلیسی، این اصطلاح فقهی را با عباراتی که به معنای نشانهگذاری یا آویختن قلاده بر گردن حیوان قربانی است، معادلسازی میکنند.
به عربی
ریشه این واژه عربی است و در متون فقه اسلامی به صورت «تقلید الهدی» یا جمع آن یعنی «القلائد» به کار میرود.
به فارسی
در برگردان و معادلهای فارسی، میتوان آن را «نشانهگذاری قربانی حج» یا «قلادهگذاری حیوان نذری» نامید. واژگان همخانواده آن در فارسی شامل قلاده، مقلد، قلاد و تقالید هستند. مفهوم متضاد آن از نظر شیوه نشانهگذاری، «اِشعار» است که به معنی شکافتن کوهان شتر و خونآلود کردن آن برای نشانه است، در حالی که تقلید فقط آویختن قلاده است.
در قرآن
این اصطلاح در قرآن کریم با لفظ «القلائد» (به معنی حیوانات نشاندار) ذکر شده است. در آیه ۲ سوره مائده آمده: «...وَلَا الْهَدْيَ وَلَا الْقَلَائِدَ...» که مؤمنان را از شکستن حرمت قربانیهای بینشان و نشاندار منع میکند. همچنین در آیه ۹۷ همین سوره، خداوند کعبه، ماه حرام، هدی و قلائد را مایه قوام و برپایی جامعه انسانی قرار داده است.
نماد چیست
تقلید در حج نماد آشکار وقف شدن یک دارایی در راه خدا و تسلیم در برابر مناسک الهی است. این نشانهگذاری پیامآور امنیت و حرمت بود؛ به طوری که حتی در دوران جاهلیت، هر کس حیوان قلادهدار را میدید، میدانست که این حیوان متعلق به خانه خداست و در طول مسیر از هرگونه تعرض، دزدی و آسیب در امان میماند.
جمعبندی و توضیح کامل تقلید در حج
عبارت «تقلید در حج» یک اصطلاح کاملاً تخصصی و فقهی در مناسک اسلام است که معنای آن با مفهوم رایج «تقلید از مجتهد در احکام» تفاوت اساسی دارد. این واژه در لغت به معنای قلاده به گردن انداختن است و در اصطلاح حج، به عمل آویختن نعلین کهنه، ریسمان یا کمربند بر گردن حیواناتی نظیر شتر، گاو و گوسفند اشاره دارد. این کار با هدف مشخص کردن حیوان به عنوان «قربانی راه خدا» (هدی) انجام میشود تا از تعرض دیگران مصون بماند.
این سنت فقهی که در قرآن کریم نیز تحت عنوان «القلائد» از آن یاد شده، ارزش و حرمت بالایی دارد. انجام این کار به همراه عمل «اشعار» (که مخصوص شتر است) در حج قِران کاربرد دارد. زمانی که زائر این نشانهگذاری را انجام میدهد، در واقع این عمل در حکم لبیک گفتن اوست و با آن رسماً محرم میشود، که این خود نشاندهنده عمق نمادین این رفتار در مناسک حج است.