یعنی چه
«سنگدلانه» شکل قیدی یا صفتگونهٔ مشتق از «سنگدل» است. این واژه برای توصیف رفتار یا گفتاری به کار میرود که کاملاً عاری از احساسات انسانی، همدلی، رحم و شفقت باشد؛ به طوری که فرد با قساوت قلب و بدون تائیرپذیری از رنج دیگران عمل کند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه در زبان فارسی با فتح سین و سکون نون و گاف (سَنگ)، کسر دال و سکون لام (دِل) و فتحه نون در پایان (انِه) است.
در جدول
در کلمات متقاطع، واژه «سنگدلانه» به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «از روی قساوت» یا «با بیرحمی» به کار میرود و دارای ۸ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژگانی که مفهوم انجام کار از روی قساوت و بدون پشیمانی را برسانند، معادل این کلمه هستند.
به ترکی
در ترکی استانبولی پسوند ca/ce معادل قیدساز «ـانه» عمل میکند و واژه acımasızca دقیقترین برگردان آن است.
به فارسی
واژههای مترادف فارسی شامل عباراتی هستند که ساختار قیدی دارند و نشاندهنده سختی دل و نبودِ رأفت و مهربانی در رفتار فرد هستند.
نماد چیست
در ادبیات و فرهنگها، «سنگ» به دلیل سختی و دگرگون نشدن، نماد اصلی بیاحساسی و نشنیدن نالههای مظلوم یا عاشق است. قلب سنگی تقابل مستقیمی با قلب گوشتی و پر تپش دارد که مایه حیات و عاطفه است.
جمعبندی و توضیح کامل سنگدلانه
واژه «سنگدلانه» ترکیبی کاملاً فارسی از «سنگ + دل + انه» است که در نقش قید بیانی یا صفت نسبی، شدت قساوت قلب و دوری از رفتارهای انسانی را توصیف میکند. این کلمه کنایه از دلی است که مانند سنگ، سخت و نفوذناپذیر شده و هیچ رقت و شفقتی در آن راه ندارد.
اگرچه خود این لفظ به دلیل ریشه فارسی در قرآن کریم نیامده، اما مفهوم آن دقیقاً در آیاتی نظیر آیه ۷۴ سوره بقره با عبارت «قست قلوبهم» (دلهایشان سخت شد) مطرح گردیده که دلهای متمردان را به سنگ یا حتی سختتر از آن تشبیه میکند. در لغتنامههای معتبری چون دهخدا و معین نیز بر معنای بیرحمی و سختدلی آن تأکید شده است.