یعنی چه
چله زمستان یا چله بزرگ، به دورهٔ چهلروزهای از فصل زمستان در تقویم سنتی ایرانیان گفته میشود که از نخستین روز دیماه (پس از شب یلدا) آغاز شده و تا دهمین روز بهمنماه ادامه دارد. این بازه زمانی مظهر اصلی و اوج سرما، یخبندان و بارشهای شدید سالانه به شمار میرود. واژهٔ چله معمولی و کلاسیک است و نیازی به مثال کاربرد مدرن ندارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت [چِلْ لِ یِ زِ مِسْ تان] است. واژهٔ چله دارای تشدید روی حرف «ل» میباشد.
در جدول
در کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف میتواند «چله زمستان» (۹ حرف)، «چله بزرگ» (۸ حرف) یا واژههای مترادفی مثل «زمهریر» و «اربعین زمستان» باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به اوج و میانهٔ سرما از واژههای Midwinter یا The depth of winter استفاده میشود. برای توصیف دقیق این بازهٔ چهلروزه میتوان عبارت علمیتر آن را به کار برد.
به عربی
در فرهنگ و تقویم عربی، به این دوره چهلروزه که مظهر سرمای شدید است «أربعینیة الشتاء» یا «مربعانیة الشتاء» میگویند. همچنین واژه زمهریر نیز برای توصیف این شدت از سرما کاربرد دارد.
در قرآن
عین ترکیب «چله زمستان» در قرآن نیامده است؛ اما در آیه ۲ سوره قریش به فصل زمستان با عبارت «الشِّتَاءِ» اشاره شده است. همچنین کلمه «زمهریر» به معنی سرمای بسیار سخت و شدید در آیه ۱۳ سوره انسان آمده که از نظر معنایی با این مفهوم قرابت دارد.
نماد چیست
در باورهای کهن ایرانی، چله زمستان نماد پایداری در برابر سختیها، همدلی و دورهمی برای حفظ گرما، و نبرد میان روشنایی و تاریکی است. آغاز این چله درست پس از طولانیترین شب سال (یلدا) قرار دارد و نمادی از امید به بلندتر شدن روزها و زایش دوباره نور و خورشید محسوب میشود.
جمعبندی و توضیح کامل چله زمستان
چله زمستان که در تقویم سنتی و فرهنگ عامه ایرانیان به «چله بزرگ» نیز شهرت دارد، یک بازه زمانی چهلروزه است که از اول دیماه آغاز شده و تا دهم بهمنماه ادامه مییابد. این دوره به عنوان مظهر اصلی و اوج سرمای زمستان، بارش برف و یخبندان شناخته میشود. پس از پایان این دوره، چله کوچک آغاز میشود که بیست روز طول میکشد و گرچه سرما ادامه دارد، اما از شدت اولیه آن کاسته میشود.
ریشه این واژه به عدد «چهل» در زبانهای ایرانی بازمیگردد و در فرهنگ کهن، جایگاه ویژهای داشته است. ایرانیان باستان آغاز این چله را با شب یلدا جشن میگرفتند؛ چرا که آن را نماد ایستادگی در برابر تاریکی و سرما، تحکیم پیوندهای خانوادگی و نویدبخش بازگشت تدریجی گرما و طولانیتر شدن روزها میدانستند.