یعنی چه
«یوم الحشر» در لغت به معنای روز گردآوری و گسیل داشتن مردم به یک سو است. در اصطلاح دینی و اسلامی، این واژه اشاره به روز قیامت و رستاخیز دارد؛ زمانی که تمام انسانها از قبرها برانگیخته شده و در محشری بزرگ برای رسیدگی به اعمال و پاداش و کیفر جمع میشوند.
تلفظ
این عبارت ترکیبی به صورت «یَومُ الْحَشْر» تلفظ میشود. کلمه اول با فتح یاء و سکون واو و کلمه دوم با فتح حاء و سکون شین خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، در پاسخ به راهنماهایی همچون «روز رستاخیز»، «روز گردآوری در قیامت» یا «نام دیگر واقعه معاد»، عبارت ۸ حرفی «یوم الحشر» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای انتقال مفهوم این اصطلاح اسلامی، بیشتر از عبارات معادل با رستاخیز و تجمع استفاده میشود.
به عربی
این واژه خود یک ترکیب اصیل عربی است و در متون اسلامی در کنار واژههایی مثل یومالجمع و یومالبعث به کار میرود.
به فارسی
برگردانها و معادلهای دقیق فارسی این اصطلاح شامل واژههایی چون «روز رستاخیز»، «روز شمار»، «روز پسین» و «روز بازگشت» است که همگی به مفهوم زنده شدن مردگان اشاره دارند.
در قرآن
خود ترکیب دقیقِ «یومالحشر» به این صورت در متن قرآن نیامده است، اما ریشه و مشتقات واژه «حشر» بیش از ۳۰ بار برای اشاره به تجمع بزرگ قیامت به کار رفته است (مانند آیه ۴۷ سوره کهف: «وَحَشَرْنَاهُمْ فَلَمْ نُغَادِرْ مِنْهُمْ أَحَدًا»). همچنین سوره ۵۹ قرآن به نام «سوره حشر» نامگذاری شده است.
جمعبندی و توضیح کامل یوم الحشر
عبارت «یومالحشر» یکی از نامهای کلیدی و اصطلاحات قرآنی برای توصیف روز قیامت است. این واژه که ریشه در زبان عربی دارد، به معنای روزی است که تمام خلایق از ابتدا تا انتها به فرمان الهی برانگیخته شده و در یک جایگاه بزرگ (محشر) گرد هم میآیند تا کارنامه اعمال آنها بررسی شود.
در فرهنگ و ادبیات اسلامی، یومالحشر نمادی از عدالت مطلق الهی و برابری کامل انسانهاست؛ چرا که در آن روز هیچگونه برتری مادی، مأموریتهای دنیوی یا عناوین اعتباری کارساز نیست و شاه و گدا در یک صف واحد قرار میگیرند. این مفهوم با نشانههایی چون دمیده شدن در صور و برخاستن همزمان مردگان از قبرها در باورهای مذهبی تصویرسازی میشود.