معنی
این واژه در اصل یک فعل و ریشه عربی است که به معنای بالا آمدن آب و گذشتن آن از حد خود بهکار میرود. همچنین در معنای کنایی برای شدت گرفتن هم و غم یا بلند شدن همت نیز استفاده میشود.
یعنی چه
وقتی گفته میشود «طما الماء»، یعنی آب دریا یا رودخانه بالا آمد، موج زد و از ظرفیت خود فراتر رفت. این کلمه مظهر پر شدن و غلیان است.
مترادف
واژههایی که مفهوم بالا آمدن، پر شدن و گذشتن از حد مجاز را برسانند، مترادف این کلمه محسوب میشوند.
متضاد
کلماتی که به فرونشستن آب یا کم شدن شدت و ارتفاع اشاره دارند، در تضاد با این واژه قرار میگیرند.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه ثلاثی مجرد (ط م و) یا (ط م م) مشتق شدهاند و مفاهیمی چون بلندپروازی، حادثه بزرگ و بالاروندگی را در خود دارند.
ریشه
این واژه اصالت عربی دارد و به عنوان یک فعل یا اسم وارد متون کهن و لغتنامههای فارسی مانند دهخدا شده است. ساخت صرفی آن با مفاهیم صعود، فراوانی و بلند شدن مرتبط است.
در جدول
در طراحهای جدول، کلمه ۳ حرفی «طما» معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنمای «بالا آمدن آب» یا «طغیان کردن رودخانه» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
افعال و اسمهایی که انتقالدهنده مفهوم بالا آمدن ناگهانی سطح مایعات یا سرریز شدن هستند، بهترین معادلها برای این واژه میباشند.
جمعبندی و توضیح کامل طما
واژه «طما» یک ریشه و فعل اصیل عربی است که وارد ادبیات و لغتنامههای فارسی شده است. معنای هستهای و اصلی آن به بالا آمدن، سرریز شدن، پر شدن و طغیان کردن آب رودخانه یا دریا اشاره دارد. در کاربردهای کنایی و ادبی، این کلمه میتواند برای اوج گرفتن اندوه، فراوانی بیش از حد نعمت یا بلا، و همچنین بلندپروازی در همت و اراده به کار رود.
اگرچه خود کلمه «طما» به صورت مستقیم در متن قرآن نیامده است، اما مشتقات معروف آن مانند «الطَّامَّة» (به معنای حادثه بزرگ و فراگیر که بر همه چیز مسلط میشود و مجازاً به روز قیامت اشاره دارد) در آیه ۳۴ سوره نازعات استفاده شده است. این واژه در زبان فارسی امروز بیشتر در حل جدول یا متون کهن ادبی کاربرد دارد و یک کلمه مستقل در محاورات روزمره به شمار نمیآید.