معنی
«عاد» در اصل نام یک قوم باستانی و بسیار قدرتمند از نژاد عرب است که در قرآن کریم از آنها یاد شده است. این قوم که به نام جدشان (عاد بن عوص) نامیده شده بودند، تمدنی پیشرفته با سازههای عظیم داشتند. همچنین واژه «عادّ» (با تشدید) در ریاضی به معنای عدد شمارنده یا مقسومعلیه است و در زبان عربی به عنوان فعل ماضی به معنی «بازگشت» کاربرد دارد.
یعنی چه
در فرهنگ اسلامی و ادبیات فارسی، کلمه عاد یادآور قومی بلندقامت، ثروتمند و مقتدر است که در سرزمین احقاف (میان یمن و عمان) زندگی میکردند. آنها به دلیل تکبر، بتپرستی و سرکشی در برابر دعوت حضرت هود (ع)، سرانجام با طوفانی شدید و ویرانگر نابود شدند.
مترادف
برای واژه عاد به عنوان اسم خاص، کلماتی که نشاندهنده همین گروه از مردم باستان هستند به کار میرود.
متضاد
از آنجا که عاد نام یک قوم تاریخی و اسم خاص است، متضاد مستقیم و دقیقی در زبان فارسی ندارد؛ مگر در ریشه فعلی عربی آن که متضاد کلماتی چون ذهب (رفت) یا بدأ (آغاز کرد) میشود.
هم خانواده
واژههای همخانواده عاد بر اساس ریشه سهحرفی لغوی آن در زبان عربی شکل گرفتهاند.
ریشه
ریشه این واژه عربی است و در تحلیلهای لغوی آن را مشتق از (ع و د) به معنای بازگشتن، پیدرپی آمدن یا گذشتن از حد و بزرگ شدن دانستهاند. برخی منابع نیز آن را با مفاهیمی مثل بلندی و ارتفاع مرتبط میدانند.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، معمولاً در پاسخ به راهنماهایی همچون «قوم حضرت هود»، «قوم باستانی در قرآن» یا «امتی که با طوفان باد نابود شد»، کلمه سه حرفی «عاد» مد نظر است.
به انگلیسی
برای نگارش نام این قوم باستانی در زبانهای دیگر از معادلهای فوق استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل عاد
واژه «عاد» در اصل نام یک قوم باستانی و بسیار نیرومند از نژاد عرب است که در قرآن کریم ۲۴ بار به آن اشاره شده است. این قوم که در سرزمین «احقاف» (منطقهای میان یمن و عمان) سکونت داشتند، به دلیل داشتن قامتهای بلند، قدرت بدنی بالا و ساختن دژها و ستونهای عظیم و باشکوه شهرت داشتند. تمدن آنها که به نام «ارم» نیز شناخته میشود، نمونهای از پیشرفت مادی در دوران باستان بود.
با وجود تمام این قدرت و ثروت، قوم عاد به دلیل تکبر، بتپرستی و تکذیب پیامبر خود یعنی حضرت هود (ع)، دچار گمراهی شدند. سرانجام سرکشی آنها منجر به نزول عذاب الهی شد و تمدنشان با طوفانی از باد سرد، سهمگین و ویرانگر (ریح صرصر) به طور کامل نابود گردید.
در ادبیات فارسی و فرهنگ اسلامی، کلمه «عاد» فراتر از یک نام تاریخی، به یک نماد تبدیل شده است. این واژه در اشعار شاعران بزرگی چون سعدی و حافظ، نمادی از قدرت مادی زوالپذیر، غرور انسانی، تکبر نظامی و عذاب ناگهانی الهی است که به انسانها هشدار میدهد هیچ قدرت دنیوی در برابر اراده خداوند پایدار نخواهد بود.