معنی
واژه «عجل» بر حسب تلفظ و اعراب دو معنای اصلی دارد؛ عَجَل (به فتح عین و جیم) به معنی شتاب، سرعت و بیدرنگ انجام دادن کاری است. همچنین عِجْل (به کسر عین و سکون جیم) در زبان عربی به معنای گوساله (فرزند گاو) میباشد.
یعنی چه
عبارت عجل در اصطلاح به حالت شتابزدگی و بیقراری انسان برای رسیدن به هدف یا انجام یک امر پیش از فرا رسیدن زمان مناسب آن اشاره دارد. در متون اخلاقی و قرآنی نیز این مفهوم به عنوان یکی از ویژگیهای سرشت آدمی ذکر شده است.
مترادف
واژههای هممعنی عجل شامل کلماتی هستند که بر سرعت بالا و عدم درنگ دلالت دارند.
متضاد
کلماتی که مفهوم مقابل شتاب و عجل را میرسانند بر آرامش و حوصله تاکید دارند.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه سه حرفی «ع ج ل» مشتق شدهاند و معنای سرعت و شتاب را در خود دارند.
ریشه
این واژه مصدری عربی از ریشه ثلاثی مجرد «ع ج ل» است. معنای بنیادی و اولیه این ریشه در زبان عربی، پیشی گرفتن، سریع بودن و شتاب کردن در امور است.
جمله سازی
به انگلیسی
برای معادلسازی واژه عجل در زبان انگلیسی، بسته به اینکه معنای شتاب مد نظر باشد یا گوساله، از واژگان متفاوتی استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل عجل
واژه «عجل» یک کلمه با ریشه عربی است که وارد زبان فارسی شده و در دو محور معنایی متفاوت کاربرد دارد. رایجترین کاربرد آن به صورت «عَجَل» به معنای شتاب، سرعت بالا و بیصبری در کارهاست. این مفهوم در ادبیات فارسی و فرهنگ اسلامی به وفور مورد بحث قرار گرفته و معمولاً شتابزدگی منفی (عجله در امور بدون تفکر) نفی شده است، اگرچه سرعت در کارهای خیر مورد ستایش قرار میگیرد.
از سوی دیگر، این واژه با تلفظ «عِجْل» در زبان عربی و متون قرآنی به معنای گوساله به کار میرود که معروفترین مصداق آن داستان «عجل سامری» یا همان گوسالهپرستی قوم بنیاسرائیل است. بنابراین، توجه به اعراب و سیاق متن برای درک معنای دقیق آن اهمیت زیادی دارد.
نکته کلیدی دیگر در زبان فارسی، تمایز میان «عجل» (با عین) به معنی شتاب و واژه همنویسه و همآوا «اجل» (با الف) به معنی پایان عمر و زمان مشخص مرگ است که نباید با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.