یعنی چه
عبارت «نعمت غیر مترقبه» به معنی موهبت، سود یا شانس بزرگی است که بهطور کاملاً ناگهانی، منتظرهنشده و بدون پیشزمینه یا تلاش قبلی به کسی میرسد. این واژه برای توصیف اتفاقات مثبت و خوشایندی به کار میرود که جریان زندگی فرد را به یکباره تغییر میدهند، در حالی که شخص هیچ برنامهریزی یا امیدی برای وقوع آن در آن لحظه نداشته است.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت «نِعْ مَتِ غَیْ رِ مُ تَ رَقْ قِ بِ» (ne'mate gheyre motaraghebe) است. واژه مَترقبه از ریشه عربی «ر ق ب» در باب تفعل به صورت اسم مفعول تلفظ میشود که تشدید روی حرف «ق» قرار دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی نزدیکترین معادلها برای انتقال این حس خوششانسی ناگهانی، کلمات ذکر شده هستند.
به عربی
از آنجا که اجزای این واژه خود ریشه عربی دارند، در زبان عربی معاصر از تعابیر فوق برای رساندن این مفهوم استفاده میشود.
به فارسی
در زبان و ادبیات فارسی، برای اشاره به این مفهوم از واژهها و تعابیری همچون موهبت ناگهانی، شانس بادآورده، روزی بیگمان، تحفه آسمانی و نوانجام استفاده میشود که همگی دلالت بر آمدن خیری بدون پیشبینی دارند.
در قرآن
خودِ عبارت ترکیبی «نعمت غیر مترقبه» در متن قرآن نیامده است؛ اما مفهوم آن در آیات متعددی مشهود است؛ از جمله تعبیر معروف «وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ» (و از جایی که گمان نمیبرد به او روزی میدهد) در آیه ۳ سوره مبارکه طلاق و همچنین تعبیر «رِزْقاً حَسَناً» که به روزیهای نیکو و بیمنت اشاره دارد.
نماد چیست
در فرهنگهای مختلف، نمادهای متفاوتی برای این پدیده وجود دارد. در فرهنگهای کویری و شرقی، «باران ناگهانی در دل خشکسالی کویر» یا «شکوفه دادن درخت در اوج زمستان» نماد نعمت غیر مترقبه است. در فرهنگ غربی نیز معمولاً پدیده سقوط یک سبد یا کیسه پر از سکه از آسمان (Windfall) به عنوان نماد گرافیکی آن شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل نعمت غیر مترقبه
عبارت «نعمت غیر مترقبه» ترکیبی از واژگان عربی است که در زبان فارسی به عنوان یک اصطلاح واحد به کار میرود. این اصطلاح از سه جز «نعمت» (به معنی مال، آسایش و بخشش)، «غیر» (حرف نفی) و «مترقبه» (به معنی انتظار کشیده شده از ریشه رقب) تشکیل شده و در مجموع دلالت بر بخشش بزرگی دارد که هیچگونه انتظار یا پیشبینی برای دریافت آن وجود نداشته است.
این پدیده در ابعاد مختلف زندگی رخ میدهد؛ از یک ارثیه فامیلی کاملاً فراموششده گرفته تا پیدا شدن یک فرصت شغلی بزرگ در اوج ناامیدی. در ادبیات عرفانی و قرآنی نیز این مفهوم جایگاه ویژهای دارد و به عنوان تجلی لطف خاص الهی و روزی بیحساب و کتاب (من حیث لا یحتسب) به بندگان تعبیر میشود که خارج از چرتکهاندازیهای معمول مادی به انسانها هدیه میگردد.