یعنی چه
واژه خندریس در لغتنامههای کهن به دو معنی اصلی به کار رفته است؛ نخست به معنای باده و شراب سالخورده و عتیق، و دوم به معنای گندم یا غلهای که مدتی طولانی انبار شده و کهنه گشته است. این واژه در ادبیات امروز کاملاً مهجور و منسوخ است.
تلفظ
این کلمه به صورت خِندِریس (با کسره خاء و دال) تلفظ میشود و ریشه آن به زبان عربی بازمیگردد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «شراب کهنه» یا «غله قدیمی»، واژه ۶ حرفی «خندریس» مد نظر است.
به انگلیسی
برای معادلسازی این واژه کهن در زبان انگلیسی، بسته به بافت متن از عباراتی چون Old wine (برای شراب) یا Aged wheat / Stale grain (برای غله) استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای روان و اصیل فارسی این واژه شامل عباراتی نظیر «می کهنه»، «باده دیرینه» و «غله مانده» است که جایگزین این لغت معرب میشوند.
در قرآن
کلمه خندریس در آیات قرآن مجید کاربردی ندارد و یک لفظ لغوی کهن است که بیشتر در متون ادبی و اشعار قدمایی عرب و اصطلاحات معرب دیده میشود.
نماد چیست
در اصطلاحات ادبی و کنایات متون کهن، خندریس به عنوان نمادی برای اشاره به قدمت، اصالت، پختگی ناشی از گذر زمان و گاه تلخیِ دیرینه و ماندگار مورد استفاده قرار میگرفته است.
جمعبندی و توضیح کامل خندریس
واژه «خندریس» یکی از لغات بسیار کهن، مهجور و منسوخ در زبان و ادبیات فارسی است که ریشه در زبان عربی (از ماده خندار) دارد. این واژه در کتابهای لغت قدیمی مانند لغتنامه دهخدا ثبت شده و اصطلاحاً به دو پدیده کهنسال اشاره دارد: یکی شراب عتیق و دیرینه و دیگری غله و گندمی که سالها در انبار مانده باشد.
از نظر ساختار زبانی، خندریس کلمهای ششحرفی است و نباید آن را با واژه «خندروس» که نوعی گندم رومی یا ذرت است اشتباه گرفت. امروزه این واژه هیچگونه کاربرد زنده و روزمرهای در زبان فارسی معیار ندارد و تنها در بستر متون ادبی کلاسیک، اشعار قدمایی یا به عنوان یک معما و سؤال سخت در جدولهای کلمات متقاطع مورد توجه قرار میگیرد.