یعنی چه
«واصلیه» در تاریخ کلام اسلامی به پیروان و هوادارانِ دیدگاههای کلامی واصل بن عطاء (مؤسس مکتب اعتزال) گفته میشود. همچنین در متون عرفانی و تصوف، این اصطلاح اشاره به گروهی از سالکان و عارفان دارد که مدعی وصول به حق و درک حقیقت هستند و خود را رسیده به مقصد میدانند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «واصِلیه» (Wāṣiliyyah) با کسره روی حرف «ل» و تشدید روی حرف «ی» است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی مانند «واصلیه»، «معتزله» یا «واصلان» به عنوان پاسخ کاربرد دارند.
به انگلیسی
برای اشاره به مکتب کلامی از شکل رومننویسی شده آن استفاده میشود و برای مفهوم عرفانی، عباراتی که معنای رسیدن به حقیقت را میرسانند به کار میروند.
به عربی
این واژه ریشه خالص عربی دارد و از ریشه «و-ص-ل» مشتق شده است.
به فارسی
معادل فارسی دقیق آن در بافت عرفانی «واصلان» یا «پیوستگان به حق» و در بافت تاریخی-کلامی «پیروان واصل بن عطاء» است.
نماد چیست
این کلمه در تاریخ کلام نماد نخستین هستههای عقلگرایی و مکتب اعتزال است. در ادبیات عرفانی نیز نماد مرحله نهایی سلوک، یعنی فنا، خدامحوری و رسیدن به مقصد نهایی است.
جمعبندی و توضیح کامل واصلیه
واژه «واصلیه» یک اصطلاح تخصصی است که در دو قلمرو کاملاً مجزای تاریخ اسلام کاربرد دارد. در بافت اول که به کلام و عقاید مربوط میشود، این نام به پیروان واصل بن عطاء، بنیانگذار مذهب معتزله، اطلاق میشد؛ مکتبی که بر پایه عقلگرایی افراطی در فهم دین شکل گرفت و پیروانش به این نام خوانده میشدند.
در بافت دوم که قلمرو عرفان و تصوف است، واصلیه به مرتبهای از سلوک اشاره دارد که در آن عارف از مراحل مقدماتی عبور کرده و به مقام وصل یا شهود حق نائل آمده است. در این دیدگاه، واصلیه در برابر ساکنان یا مبتدیان قرار میگیرند که هنوز در راهند و به مقصد نهایی نرسیدهاند.