یعنی چه
صمغ القتاد به شیره غلیظ و خشکشدهای گفته میشود که پس از ایجاد شکاف در ساقه یا ریشه درختچه خاردار گون (القتاد) به بیرون تراوش میکند. این صمغ در مجاورت هوا خشک شده و به صورت تکهها یا نوارهای سفید و زرد جمعآوری میشود که در صنایع دارویی، آرایشی و طب سنتی کاربرد فراوانی دارد.
تلفظ
این عبارت به صورت «صَمْغُ الْقَتَاد» (Samghul-Qatād) تلفظ میشود. صمغ با فتح صاد و سکون میم، و قتاد با فتح قاف و تاء کشیده قرائت میگردد.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ عبارت «صمغ القتاد» یک اصطلاح ۹ حرفی است. همچنین بسته به طراح جدول، ممکن است معادلهای دیگر آن مانند کتیرا یا صمغ گون نیز مد نظر باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی و تجارت بینالملل، به صمغ استخراجشده از گیاه گون Gum tragacanth گفته میشود.
به عربی
در اصطلاح مدرن و پزشکی عربی به آن «صمغ الکثیراء» میگویند، در حالی که در متون کهن همان «صمغ القتاد» به کار میرفته است.
به فارسی
معادل مستقیم و رایج این عبارت در زبان فارسی «کتیرا» یا «صمغ گون» است. قتاد در عربی همان گیاه گون در فارسی است.
در قرآن
این واژه به صورت صریح در متن قرآن کریم به کار نرفته است. با این حال، در کلام فصحای عرب و احادیث، عبارت «مِن دُونِهِ خَرطُ القَتاد» به عنوان یک ضربالمثل معروف وجود دارد که دست کشیدن بر خار گون را نماد انجام کاری فوقالعاده سخت و طاقتفرسا میداند.
جمعبندی و توضیح کامل صمغ القتاد
«صمغ القتاد» یک ترکیب لغوی عربی است که از دو واژه «صمغ» (به معنی شیره درخت) و «القتاد» (نام عربی درختچه خاردار گون) تشکیل شده است. این اصطلاح در واقع اشاره به همان ماده معروف «کتیرا» دارد که از ریشه و ساقه گیاه گون استحصال میشود. این ماده ارگانیک به دلیل خواص ژلمانند و چسبندگی طبیعیاش، از گذشتههای دور در طب سنتی و امروزه در صنایع داروسازی و آرایشی کاربرد گستردهای دارد.
در فرهنگ و ادبیات کهن خاورمیانه، گیاه قتاد و صمغ آن به دلیل رویش در مناطق بیابانی و خشک، نماد سرسختی، مقاومت و صبوری است. همچنین خارهای تیز این گیاه سبب شده تا در تمثیلها، دستیابی به اهداف بزرگ و سخت را به کندن خارهای قتاد تشبیه کنند. از نظر واژهگزینی، این کلمه کاملاً ریشه عربی داشته و دقیقاً بر کتیرا دلالت میکند.