یعنی چه
واژه مستعمل دو کاربرد اصلی دارد: یکی در خصوص کالاها و اشیاء به معنی کارکرده، دستدوم و کهنه (در مقابل نو و آکبند)؛ و دیگری در خصوص الفاظ و رسوم به معنی متداول، مرسوم و شایع (در مقابل مهمل یا منسوخ). این کلمه اسم مفعول از ریشه «عمل» است.
تلفظ
تلفظ رایج این واژه به صورت اسم مفعول یعنی مُستعمَل (Mostamal) است که به معنای به کار برده شده میباشد. اگر به صورت اسم فاعل یعنی مُستعمِل (Mostamil) خوانده شود، به معنی استفادهکننده و به کار برنده خواهد بود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه مستعمل به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «کارکرده»، «دستدوم»، «مندرس» یا «لفظ رایج» به کار میرود و دقیقاً ۶ حرف دارد.
به انگلیسی
برای توصیف کالاها و لباسهای کارکرده و دستدوم در زبان انگلیسی از واژگان Used یا Second-hand استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و از باب استفعال مشتق شده و در زبان عربی معاصر نیز دقیقاً به همین صورت و با همین معنای کارکرده به کار میرود.
به فارسی
برابرهای دقیق فارسی این واژه با توجه به سیاق متن شامل «کارکرده» و «دستدوم» برای اشیاء، و واژههای «رایج» و «شایع» برای کلمات و آداب و رسوم است.
جمعبندی و توضیح کامل مستعمل
واژه «مستعمل» یک صفت نسبتاً پرکاربرد در زبان فارسی است که ریشه در زبان عربی (از ماده عمل) دارد. این کلمه در پهنه معنایی خود دو مفهوم کاملاً متمایز اما مرتبط را پوشش میدهد؛ در گفتگوهای روزمره و تجاری، بیشتر به کالاهای دستدوم، لباسهای کهنه و ابزارهای کارکردهای اطلاق میشود که در برابر کالاهای نو و آکبند قرار میگیرند.
از سوی دیگر، این واژه در ادبیات، لغتشناسی و علوم قرآنی به معنای الفاظ و عباراتی است که در میان مردم و اهل زبان متداول و رایج هستند و معنای مشخصی را متبادر میکنند. شناخت دقیق وجه مفعولی (مُستعمَل) و فاعلی (مُستعمِل) آن به درک بهتر متون کلاسیک کمک شایانی میکند.