یعنی چه
«اقدروا» یک فعل امر عربی از ریشه «ق د ر» است که بسته به موقعیت و سیاق متن، معنای متفاوتی به خود میگیرد. این واژه در متون ادبی، فقهی و روایی به معنای سنجش، اندازهگیری، تعیین مقدار، محاسبه کردن و در برخی موارد تنگ گرفتن و سختگیری در امور به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این کلمه به صورت «اَقدِروا» (با فتحه روی الف و کسره زیر دال) است که واو آخر آن به عنوان واو جمع خوانده میشود و الف پایانی نوشته شده اما خوانده نمیشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی همچون «اندازهگیری کنید به عربی» یا «فعل امر عربی به معنی حساب کنید»، واژه ۶ حرفی «اقدروا» قرار میگیرد.
به انگلیسی
برابرهای انگلیسی این واژه با توجه به کاربرد آن شامل واژگانی است که مفاهیم تخمین، محاسبه و تعیین تکلیف را میرسانند.
به عربی
مترادفهای همزبان این واژه در زبان عربی که در لغتنامهها برای تبیین آن به کار میروند، مفاهیم سنجش، شمارش و تنگی را بازگو میکنند.
به فارسی
معادل مستقیم و دقیق این فعل در زبان فارسی به صورت فعلهای امر جمع نظیر «اندازه بگیرید»، «محاسبه کنید»، «سخت بگیرید» یا «ارزیابی کنید» برگردانده میشود.
در قرآن
عین واژه و صیغهٔ «اقدروا» در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ با این حال، مشتقات گوناگون دیگر از همین ریشه (مانند قَدَروا در آیه ما قَدَرُوا اللهَ حَقَّ قَدْرِهِ) به فراوانی در آیات قرآن دیده میشود. بیشترین شهرت این واژه مربوط به احادیث نبوی و فقهی (مانند حدیث رؤیت هلال ماه) است.
جمعبندی و توضیح کامل اقدروا
واژه «اقدروا» یک فعل امر جمع عربی از ریشه «ق د ر» است که به طور کلی مفاهیمی چون اندازهگیری، محاسبه، تقدیر و گاه تنگ گرفتن و سختگیری را در خود دارد. این کلمه اگرچه در متن قرآن کریم به همین صورت یافت نمیشود، اما در احادیث مشهور اسلامی کاربرد ویژهای دارد.
معروفترین کاربرد این واژه در حدیث نبوی مربوط به استهلال و دیدن ماه رمضان است که در آن سفارش شده در صورت ابری بودن آسمان، میزان و روزهای ماه را محاسبه و تقدیر کنید. این لفظ در ادبیات فقهی و متون کهن فارسی نیز به تبعیت از زبان عربی وارد شده و مورد استفاده قرار گرفته است.
در ساختار زبانشناختی، این کلمه با واژگانی چون قادر، قدیر، تقدیر، مقدار و مقتدر همخانواده است و در کاربردهای جدولی به عنوان یک کلمه شش حرفی با بستر دینی و عربی شناخته میشود.