یعنی چه
متحتم واژهای است به معنی کاری یا امری که انجام دادن آن واجب، قطعی و الزامی شده باشد و چارهای از آن نباشد. این کلمه در متون رسمی، فقهی و حقوقی برای بیان نهایتِ وجوب و قطعیت یک امر به کار میرود.
تلفظ
این واژه به صورت مُتَحَتِّم (با ضمه مِ اول، فتح تِ اول، فتح ح، تشدید و کسر تِ دوم) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمه متحتم به عنوان پاسخ برای راهنماهای 'واجب'، 'لازم' یا 'امری که قطعی شده است' به کار میرود و دقیقاً ۵ حرف دارد.
به انگلیسی
برای بیان مفهوم متحتم در زبان انگلیسی از صفتهایی استفاده میشود که بر ضرورت، اجبار و وظیفهٔ غیرقابل اجتناب دلالت دارند.
به فارسی
معادلهای سره و سرهگرایانه فارسی برای این واژه شامل عباراتی چون ناگزیر، حتمی، بیچونوچرا و الزامی است که ضرورت انجام یک کار را میرسانند.
نماد چیست
واژه متحتم یک مفهوم انتزاعی و ذهنی در حوزههای فقه، حقوق و اخلاق است؛ به همین دلیل نماد مادی یا تصویرسازی مشخصی در فرهنگها ندارد و خود به عنوان نمادی از تکلیف قطعی شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل متحتم
واژه «متحتم» از ریشه عربی «حتم» و از باب تفعل (تحتم) مشتق شده است که در زبان و ادبیات فارسی، به ویژه در متون کهن، فقهی، حقوقی و اداری کاربرد دارد. این صفت برای توصیف امور، وظایف یا احکامی به کار میرود که اجرای آنها کاملاً واجب، ضروری و غیرقابل چشمپوشی است و هیچگونه اختیار یا تاخیری در آن جایز نیست.
اگرچه خود این واژه به صورت مستقیم در قرآن کریم نیامده است، اما ریشه آن در آیه ۷۱ سوره مبارکه مریم به صورت «حتماً» استفاده شده که بر قضا و حکم قطعی الهی دلالت دارد. در لغتنامههای معتبری چون دهخدا و معین، مترادفهایی همچون فرض، موکد و حتمیالوقوع برای آن ذکر شده است.
در مجموع، شناخت این واژه به درک بهتر متون کلاسیک و عبارات حقوقی کمک میکند. این کلمه پنجحرفی در طراحهای جدول نیز کاربرد دارد و متضادهای آن کلماتی نظیر اختیاری، مستحب و نافله هستند که نشاندهنده عدم اجبار در انجام یک فعل میباشند.