معنی
واژه «اقتد» در واقع صورت نوشتاری و بدون حرکتِ فعل امر «اِقْتَدِ» (از باب افتعال و ریشه اقتدا) است. این کلمه به معنای دنبال کردن یک الگو، سرمشق گرفتن از رفتار دیگران و راه رفتن در مسیر هدایت کسی است.
یعنی چه
این عبارت زمانی به کار میرود که شخصی به شخص دیگری فرمان میدهد تا از یک راهنما، پیشوا یا سنتی نیکو پیروی کند و رفتار او را به عنوان قالب و معیار عمل خود قرار دهد.
مترادف
واژههای فوق همگی مفهوم فرمانبرداری، حرکت پشت سر یک راهنما و تقلید از یک الگو را در زبان فارسی و عربی به دوش میکشند.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه ثلاثی عربی (ق - د - و) اشتقاق یافتهاند و مفاهیمی چون پیشوایی، الگو بودن و پیرو بودن را منتقل میکنند.
ریشه
این واژه ریشه در زبان عربی دارد. از واژه «قُدْوَة» به معنای پیشوا و سرمشق گرفته شده و با رفتن به باب افتعال به صورت فعل امر مفرد مخاطب (اقتدِ) درآمده است.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای متقاطع، اگر طراح به صورت فعل امر به معنای «پیروی کن» اشاره کند و پاسخ چهار حرفی بخواهد، کلمه «اقتد» جواب اصلی است.
به انگلیسی
این افعال انگلیسی دقیقاً مفهوم الگوبرداری، پیروی از یک شخص یا رفتار و حرکت بر اساس یک مدل خاص را میرسانند.
جمعبندی و توضیح کامل اقتد
واژه «اقتد» در حقیقت یک فعل امر مفرد مخاطب عربی (اِقْتَدِ) است که در زبان فارسی به عنوان یک مدخل مستقل لغوی کمتر دیده میشود و بیشتر شکل مصدری آن یعنی «اقتدا» کاربرد دارد. این کلمه به طور دقیق مفهوم فرمان به پیروی، تبعیت اخلاقی و سرمشق قرار دادن یک پیشوا را افاده میکند.
نمونه بارز و مستند این واژه در آیه ۹۰ سوره انعام به صورت «اقْتَدِهْ» تجلی یافته است که در آنجا خداوند به پیامبر گرامی اسلام فرمان میدهد تا از هدایت پیامبران پیشین پیروی کند. حرف «هـ» در انتهای آن در رسمالخط قرآنی، هاء سکت بوده و جزو حروف اصلی کلمه به شمار نمیرود.
بنابراین در کاربردهای ادبی، مذهبی و به ویژه در طراحهای جدول کلمات متقاطع، هرگاه سخن از یک فعل چهار حرفی به معنای «پیروی کن» یا «الگو بگیر» در میان باشد، واژه «اقتد» به عنوان پاسخ دقیق و نهایی مد نظر قرار میگیرد.