یعنی چه
این اصطلاح تخصصی در علم اصول فقه به این معنا است که آن وضعیت یا حکمی که به آن «یقین» داریم، از نظر تاریخی و زمانی در گذشته رخ داده باشد (متیقن) و وضعیت جدیدی که در آن «شک» داریم، در زمان حال یا آینده باشد (مشکوک). این مفهوم، رکن اصلی جریان قاعدهٔ «استصحاب» (بنا گذاشتن بر حالت یقین قبلی) است.
تلفظ
تلفظ این عبارت به صورت «تَقَدُّمِ زَمانِ مُتَیَقَّن بَر مَشْکوک» (taqaddom-e zamān-e motayaqqan bar maškuk) است که از ترکیب کلمات عربی در ساختار اضافهٔ فقهی فارسی شکل گرفته است.
در جدول
در جدولهای شرح در متن و هدایت فقهی، پاسخ این عبارت دقیقاً خود کلمه یعنی «تقدم زمان متیقن بر مشکوک» با ۲۰ حرف است.
به انگلیسی
در متون حقوقی و فقهی انگلیسی برای ترجمه این اصطلاح از برابرهای فوق استفاده میشود.
به عربی
ریشه اصلی این اصطلاح در فقه اسلامی به صورت «تقدم زمان المتیقن علی المشکوک» بیان میشود.
به فارسی
معادل ساده و روان فارسی این اصطلاح، «پیشی داشتن یا جلوتر بودن زمانِ امر یقینی نسبت به زمانِ امر مشکوک» است.
نماد چیست
عبارت تقدم زمان متیقن بر مشکوک یک مفهوم انتزاعی، نظری و قاعدهسازیشده در مباحث حقوقی و اصولی است و هیچگونه نماد، لوگو یا نشانهٔ بصری و قراردادی برای آن تعریف نشده است.
جمعبندی و توضیح کامل تقدم زمان متیقن بر مشکوک
اصطلاح «تقدم زمان متیقن بر مشکوک» یکی از مفاهیم کلیدی و تخصصی در علم اصول فقه و مبحث «استصحاب» است. مفاد این قاعده اشعار میدارد که برای جریان یافتن استصحاب، حالت یقینی باید از نظر تاریخی و زمانی جلوتر و پیش از حالت شک واقع شده باشد تا بتوان حکم سابق را به زمان حال سرایت داد.
به عنوان یک مثال ساده، اگر فردی روز جمعه یقین داشته باشد که وضو دارد (زمان متیقن) و سپس در روز شنبه شک کند که آیا وضوی او باطل شده است یا خیر (زمان مشکوک)، چون زمانِ متیقن جلوتر از زمانِ مشکوک است، این قاعده صدق میکند. بنابراین فرد بر اساس استصحاب، فرض را بر بقای وضوی خود میگذارد.
این اصطلاح کاملاً از واژگان عربی وارد شده به زبان فارسی (با ریشههای قدم، یقین، شکک) ترکیب یافته و در برابر اصطلاحاتی مانند «استصحاب قهقرایی» قرار میگیرد که در آن زمان مشکوک، قبل از زمان متیقن است.