معنی
آدینه در زبان فارسی به معنای روز جمعه، روز پایانی هفته و روز تعطیل است که در فرهنگ اسلامی و ایرانی اهمیت بالایی دارد.
یعنی چه
این واژه در مفهوم کهن خود به معنای روز گردهمایی، تجمع و برپایی بازار هفتگی بوده است که امروزه به عنوان نامی برای آخرین روز هفته به کار میرود.
مترادف
اصلیترین و رایجترین معادل و مترادف این واژه در فارسی معیار «جمعه» است.
متضاد
این واژه متضاد دقیق و مستقیمی ندارد؛ اما اگر از نظر ترتیب روزهای هفته و تقابل آغاز و پایان به آن نگاه شود، گاهی «شنبه» به عنوان نقطه مقابل آن در نظر گرفته میشود.
ریشه
این واژه برگرفته از صورت کهن ādēnag در زبان پارسی میانه (پهلوی) است که ریشهای پیشااسلامی دارد و با مفاهیمی چون روز بازار یا روز اجتماع پیوند داشته است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با مصوت بلند «آ»، دال مکسور، یای مدی و نون مفتوح به صورت [آدینِه] است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه «آدینه» به عنوان پاسخ برای راهنمای «جمعه» یا «آخرین روز هفته» کاربرد دارد و کلمهای ۵ حرفی است.
به انگلیسی
معادل مستقیم این واژه در زبان انگلیسی Friday و در زبان عربی الجمعة است.
جمعبندی و توضیح کامل آدینه
واژه «آدینه» یکی از کلمات اصیل، کهن و زیبای زبان فارسی است که از دوران پارسی میانه (پهلوی) به یادگار مانده و به معنای روز جمعه یا آخرین روز هفته است. این کلمه در ریشهشناسی خود با مفاهیمی چون روز تجمع، گردهمایی و بازار هفتگی پیوند دارد. آدینه نمادی از آرامش، پایان هفته، فراغت و پاکیزگی است.
در فرهنگ اسلامی و ایرانی، آدینه جایگاه ویژهای دارد و معادل فرهنگی واژه عربی «جمعه» محسوب میشود. اگرچه این لفظ به طور مستقیم در متن قرآن کریم نیامده، اما مفهوم و کارکرد آن کاملاً با سوره مبارکه جمعه و آیینهای عبادی و اجتماعی این روز هماهنگ است. در ادبیات فارسی نیز شاعران و نویسندگان بارها از این واژه برای فضاسازیهای معنوی و توصیف روزهای فراغت استفاده کردهاند.