یعنی چه
بیدشتانی اصطلاحی مصوب از سوی فرهنگستان زبان و ادب فارسی در حوزه پزشکی و آناتومی است که برای توصیف حالت عدم رخ دادن، قطع یا توقف دورههای عادت ماهانه (قاعدگی) در زنان در سنین باروری به کار میرود. این واژه به عنوان معادل دقیق اصطلاح پزشکی آمنوره (Amenorrhea) وضع شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «بِیدَشْتـانـی» است. واژهٔ پایهٔ آن یعنی «دَشتان» ریشه در زبان پهلوی (فارسی میانه) دارد و پیشوند «بی» برای منفی کردن و سلب معنا به آن افزوده شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ این واژه دقیقاً «بی دشتانی» با ۸ حرف است. این اصطلاح به عنوان طراحان جدول برای مفاهیمی مثل آمنوره، حبس طمث یا قاعدگینداشتگی استفاده میشود.
به انگلیسی
معادل دقیق انگلیسی این اصطلاح پزشکی Amenorrhea است. در طب سنتی عربی به آن «احتباس الطمث» یا «انقطاع الطمث» میگویند و در زبان ترکی نیز به صورت Amenore یا Adet görememe شناخته میشود.
در قرآن
واژهٔ بیدشتانی یک اصطلاح علمی و مصوب معاصر در زبان فارسی است و در متن قرآن وجود ندارد. با این حال، قرآن کریم برای اشاره به مفاهیم فقهی و طبیعی مربوط به این حوزه، از ریشهٔ «حیض» بهره برده است؛ مانند واژهٔ «المحیض» در سوره بقره و عبارت «لَمْ یَحِضْنَ» (هنوز قاعده نشدهاند) در سوره طلاق.
نماد چیست
برای واژهٔ بیدشتانی یا این اختلال پزشکی، نماد اسطورهای، فرهنگی یا سنتی خاصی ثبت نشده است و صرفاً یک اصطلاح تخصصی و کالبدشناختی در زبان فارسی مدرن به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل بی دشتانی
واژهٔ «بیدشتانی» یکی از نمونههای موفق باززندهسازی واژگان کهن ایرانی توسط فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. ریشهٔ این کلمه به واژهٔ «دَشتان» در زبان پهلوی (فارسی میانه) بازمیگردد که در گذشته برای توصیف حالت قاعدگی زنان به کار میرفته است. با افزودن پیشوند سلبی «بی»، این کلمه اکنون به عنوان معادل رسمی و دقیق اصطلاح پزشکی «آمنوره» استفاده میشود.
در علم پزشکی، بیدشتانی به دو نوع اولیه و ثانویه تقسیم میشود؛ نوع اولیه به معنای عدم شروع قاعدگی تا سن ۱۵ سالگی است و نوع ثانویه به قطع ناگهانی آن به مدت سه ماه یا بیشتر در زنانی که پیش از آن دورههای منظم داشتهاند، اشاره دارد. این واژه کاملاً اصیل و پارسی بوده و جایگزینی علمی برای اصطلاحات بیگانهای نظیر آمنوره یا عبارات طولانی مانند قاعدگینداشتگی است.