یعنی چه
خم چشم در اصطلاح ادبی و کنایی به معنای انحنا یا خمیدگی چشم، حالت خوابآلودگی، خمار بودن و نیمباز بودن چشم است که در ادبیات عاشقانه و عرفانی برای توصیف نگاه جذاب، بیمارگونه و دلربای معشوق به کار میرود.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «خَم» (با فتح خ و سکون م) و «چَشْم» (با فتح چ و سکون ش) ساخته شده است و به صورت سرهم یا اضافه تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای این عبارت در جدولهای کلمات متقاطع خود واژه «خم چشم» است که دقیقاً ۵ حرف دارد. همچنین واژههایی مانند کرشمه یا خمار نیز ممکن است به عنوان پاسخهای جایگزین مطرح شوند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای توصیف این حالت از چشمان مست و خمار که جذابیت خاصی دارند، از اصطلاحات فوق استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی اصطلاح الفاترة به چشمی اطلاق میشود که در آن نوعی سستیِ دلنشین و خمارگونه وجود دارد.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی عبارت Süzgün göz دقیقاً به معنای چشمی است که حالت فیلترشده، نیمباز و خمار دارد.
نماد چیست
در ادبیات غنایی و عرفانی فارسی، خم چشم یا چشم خمار نمادی از تجلی صفات خداوند یا معشوق است که عاشق را مدهوش و مست میکند. این حالت نماد بیاعتنایی ظاهری معشوق و در عین حال جذابیت کُشنده و گیرای نگاه اوست.
جمعبندی و توضیح کامل خم چشم
عبارت «خم چشم» یک ترکیب وصفی و کنایی زیبا در زبان و ادبیات فارسی است که اگرچه در لغتنامههای کلاسیک و شاخص مانند دهخدا به صورت یک مدخل مجزا و مدون کمتر دیده میشود، اما ساختار آن کاملاً ریشه در شعر و ادب پارسی دارد. این اصطلاح از دو واژه اصیل «خم» (به معنی انحنا و کج شدن) و «چشم» (بازمانده از فارسی میانه) ترکیب شده و مفهوم چشم خمار و نیمباز را میرساند.
در اشعار عاشقانه و عرفانی، این ویژگی ظاهری فراتر از یک حالت جسمی رفته و به عنوان یک ابزار زیباییشناختی و نمادین به کار میرود. خم چشم نشاندهنده ناز، کرشمه و نگاه بیمارگونهای است که معشوق با آن دل از عاشق میبرد و او را دچار حیرت و مستی روحی میکند.
از نظر کاربرد در سرگرمی و جدول، این عبارت یک ترکیب ۵ حرفی دقیق است که به عنوان راهنما برای واژههایی نظیر کرشمه، نگاه بیمار یا چشم خمار استفاده میشود و معادلهای بینالمللی آن نیز همگی بر مفهوم نگاه خمار و جذاب دلالت دارند.