یعنی چه
سریشو (شکل عامیانه سریش) نام سردهای از گیاهان گلدار کوهستانی با ریشههای ضخیم است. در اصطلاح، به چسب غلیظ، سخت و بسیار چسبندهای که از آرد کردن ریشه خشکشده این گیاه به دست میآید و در کفشگری، صحافی و نجاری کاربرد دارد، سریش یا سریشو میگویند.
تلفظ
این واژه در گویشهای محلی و عامیانه به صورت سِریشو (تلفظ: s[e]rishoo) خوانده میشود که واج «و» در انتهای آن پسوند تحبیب، تصغیر یا معرفه محلی است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه دقیقاً ۵ حرف دارد. طراحان جدول معمولاً آن را به عنوان نوعی چسب سنتی، چسب کفشگر یا گیاهی که از آن چسب میسازند، سوال میکنند.
به انگلیسی
برای اشاره به خود گیاه در زبان انگلیسی از اصطلاح Foxtail lily و برای چسب سنتی حاصل از آن از واژههای Paste یا Glue استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی و بسیاری از گویشهای ترکی، به این گیاه کوهستانی و دارویی «چیریش اوتو» میگویند.
به فارسی
معادلهای اصیل و لغتنامهای این واژه در زبان فارسی «سِریش» و «سِریشَم» هستند. همچنین واژههای متراف دیگری مانند غِرا، پَت و اَسراش نیز در متون کهن برای اشاره به این نوع چسب به کار رفتهاند.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و ادبیات فارسی، سریشو به دلیل خاصیت چسبندگی فوقالعادهاش نماد پیوند محکم و ناگسستنی است. همچنین در تمثیلهای روزمره، به مجاز و کنایه به افراد بسیار سمج، پیله و کسانی که به راحتی دست از سر کسی برنمیدارند، «سریش» یا «سریشو» میگویند.
جمعبندی و توضیح کامل سریشو
واژه «سریشو» در واقع همان واژه اصیل و پهلوی «سریش» یا «سریشم» است که در برخی گویشهای ایرانی (مانند یزدی و کرمانی) با پسوند «ـو» به صورت عامیانه درآمده است. این کلمه به ریشه گیاهی کوهستانی از سرده سریشها اشاره دارد که پس از خشک شدن و پودر شدن، لعاب و چسبندگی بسیار شدیدی ایجاد میکند و از گذشتههای دور در صنایع دستی نظیر صحافی کتاب، کفشگری و نجاری کاربرد داشته است.
از نظر ادبی و اصطلاحات روزمره، این کلمه به خاطر ویژگی فیزیکیاش وارد فرهنگ کنایات شده است؛ به طوری که در شعر کهن (مانند اشعار سعدی) نشانه پیوند محکم و در زبان عامیانه امروز، کنایه از افراد سمج و بچسب است. این کلمه در جدولهای کلمات متقاطع به عنوان یک واژه ۵ حرفی محبوب شناخته میشود.