یعنی چه
در لغت از دو بخش «ذات» (صاحب، دارای) و «الصور» (شکلها، عکسها) تشکیل شده و به معنای «دارای تصویرها» است. در اصطلاح تاریخی، این عبارت نام منطقهای در دریای مدیترانه است که در سال ۳۱ هجری قمری، نبرد دریایی مشهوری میان مسلمانان و رومیان در آنجا رخ داد. این واژه یک ترکیب کلاسیک و تاریخی است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «ذاتُ الصُّوَر» (با ضمه روی صاد و فتح واو) است.
در جدول
در سؤالات مربوط به تاریخ اسلام یا نام مکانهای تاریخی، پاسخ این کلمه ۸ حرف دارد. در برخی منابع تاریخی این جنگ با نام «ذات الصواری» (جنگ دکلها) نیز ثبت شده است.
به انگلیسی
برای اشاره به واقعه تاریخی از نگارش آوانویسی شده و برای معنای تحتاللفظی از معادل انگلیسی آن استفاده میشود.
به عربی
این ترکیب ریشه عربی دارد و در متون کهن مانند تاریخ بلعمی به همین صورت به کار رفته است.
به فارسی
برگردان دقیق فارسی این ترکیب لغوی، «دارای تصویرها» یا «نقشدار» است؛ هرچند به عنوان اسم خاص جغرافیایی نیازی به ترجمه در متن ندارد.
در قرآن
عبارت «ذات الصور» در متن قرآن وجود ندارد. احتمال دارد این اصطلاح با عبارت قرآنی «بِذَاتِ الصُّدُورِ» (به معنی آنچه در دلها میگذرد) یا واژه «الصُّور» (به معنی شیپور قیامت در آیه ونفخ فی الصور) اشتباه گرفته شود، اما خود این ترکیب یک نام تاریخی و غیرقرآنی است.
جمعبندی و توضیح کامل ذات الصور
عبارت «ذات الصور» یک ترکیب مضاف و مضافالیه عربی است که وارد زبان فارسی شده و در لغت به معنای «صاحب شکلها و تصاویر» است. این واژه بیش از آنکه کاربرد روزمره داشته باشد، یک اصطلاح تاریخی و جغرافیایی به شمار میرود که در کتابهای کهن مانند تاریخ بلعمی و حبیبالسیر به آن اشاره شده است.
شهرت اصلی این واژه به دلیل پیوند آن با یکی از مهمترین غزوات و نبردهای دریایی صدر اسلام در سال ۳۱ هجری قمری در دریای مدیترانه است؛ جایی که مسلمانان با ناوگان روم شرقی مواجه شدند. این واقعه در منابع عربی بیشتر به نام «غزوه ذات الصواري» یا جنگ دکلها شناخته میشود.
باید توجه داشت که این عبارت در قرآن کریم نیامده است و نباید آن را با تعابیر مشابهی همچون «بذات الصدور» که بارها در آیات قرآنی به معنی آگاهی خداوند از راز دلها تکرار شده، یا کلمه «الصور» به معنای صور دمیده شده در قیامت، اشتباه گرفت.