یعنی چه
این عبارت ترکیبی برای توصیف جانوران یا حشراتی به کار میرود که با گزش یا نیش خود، زهر کشنده و خطرناکی را وارد بدن موجودات دیگر میکنند و مواجهه با آنها عواقب شدید و مرگباری دارد. در مفهوم کنایی و ادبی، این اصطلاح به سخنان، رفتارها یا افرادی که بسیار تند، آسیبرسان، کینهتوزانه و آزاردهنده هستند نیز اطلاق میشود.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت [gazandaye khatarnāk] است. واژه اول از مصدر گزیدن و واژه دوم از ترکیب خطر عربی و پسوند فارسی ساخته شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، اگر عبارتی با مشخصات موجود نیشدارِ مهلک و تعداد ۱۱ حرف خواسته شود، پاسخ دقیق آن «گزنده خطرناک» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به نوع موجود (نیشدار یا دنداندار) از ترکیبهای توصیفی فوق استفاده میشود.
به فارسی
معادلها و عبارات هممعنی فارسی برای این ترکیب شامل واژگانی چون نیشدارِ مهلک، سمی و کشنده، آسیبرسانِ پرمخاطره و گزایندهٔ مخوف است. همخانوادههای بخش اول شامل گزیدن و گزش، و بخش دوم شامل خطر و مخاطره هستند.
نماد چیست
موجودات گزنده و خطرناک مانند مار و عقرب در فرهنگ عامه و ادبیات فارسی نماد خیانت پنهانی، کینهٔ شترمرغی، دشمن خانگی و خطر پیشبینینشده هستند. در ادبیات عرفانی نیز گاهی «نفس اماره» انسان به مار گزنده و خطرناک تشبیه میشود که باید آن را مهار کرد.
جمعبندی و توضیح کامل گزنده خطرناک
عبارت «گزنده خطرناک» یک ترکیب وصفی در زبان فارسی است که از دو بخش با ریشههای متفاوت ساخته شده است؛ واژه اول یعنی «گزنده» کاملاً پارسی و مشتق از مصدر گزیدن است و واژه دوم یعنی «خطرناک» ترکیبی از کلمه عربی خطر و پسوند اتصاف فارسی است. این اصطلاح در وهله اول به جانوران سمی و نیشداری اشاره دارد که زهر آنها برای انسان و سایر موجودات مهلک و زیانبار است.
علاوه بر معنای ظاهری و زیستشناختی، این عبارت در ادبیات و گفتگوهای روزمره کاربردی کنایی دارد؛ به طوری که برای توصیف رفتارها، کنایهها و سخنان نیشدار و کینهتوزانهای که قلب و روح افراد را جریحهدار میکند، به کار میرود. در نمادشناسی نیز این مفهوم با خیانتهای پنهان و نفس سرکش انسان گره خورده است.