یعنی چه
دمام نام یک ساز کوبهای استوانهای شکل و دوطرفه (پوستی) است که بیشتر در نواحی جنوبی ایران بهویژه بوشهر، خوزستان و هرمزگان رواج دارد. این ساز با چوب یا دست نواخته میشود و از نظر ظاهری شبیه به دهل اما با قطر کمتر است.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی با فتح دال و تشدید میم اول به صورت دَمّام (Dammām) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ این ساز کوبهای جنوب کشور، کلمه ۴ حرفی «دمام» است. گاهی واژههای همخانواده مثل دمامه نیز مد نظر طراحان جدول قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این ساز بومی از نگارش فینگلیش آن یعنی Dammam یا توصیف ساختاری آن به صورت Dammam drum استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی علاوه بر نام خود ساز (الدمام)، در لغتنامههای کهن معانی دیگری نظیر دارویی که بر چشم و پیشانی کودکان میمالند، غازه و سرخی رخسار زنان، یا ابر بیباران نیز برای آن ذکر شده است.
به فارسی
در زبان فارسی واژههای طبل، دهل، کوس و دمامه به عنوان هممعنی یا سازهای همخانواده با دمام شناخته میشوند. واژه دمام از نظر ریشهشناسی یک نامآوا (صداپژواک) است که از صدای بم «دمدم» این ساز الهام گرفته شده است.
نماد چیست
این ساز در فرهنگ و رسوم جنوب ایران نماد عزاداری حماسی و آیینی (بهویژه در ماه محرم و صفر) است. دمام در گذشته نمادی برای فراخوان عمومی، همبستگی، آیینهای صیادی و کار گروهی روی لنج و همچنین موسیقیدرمانی در آیین اهل هوا بوده است.
جمعبندی و توضیح کامل دمام
دمام یکی از اصیلترین و شناختهشدهترین سازهای کوبهای در موسیقی نواحی جنوب ایران، بهویژه استانهای بوشهر و خوزستان است. این ساز استوانهای شکل که از دو طرف با پوست پوشانده شده، از نظر تاریخی ریشه در ارتباطات دریایی خلیج فارس با سواحل آفریقا دارد. نام دمام یک واژه نامآوا است که از صدای بم و طنینانداز «دَمدَم» آن الگوبرداری شده و ساختار آن شباهت زیادی به دهل دارد.
امروزه دمام فراتر از یک ابزار موسیقی ساده، به بخشی تفکیکناپذیر از هویت فرهنگی و آیینهای مذهبی منطقه تبدیل شده است. آیین دمامزنی معمولاً به صورت گروهی و همراه با سنج و بوق (بوق شاخی) اجرا میشود که پیوندی عمیق با مراسم سوگواری ماه محرم دارد و نمادی از حماسه، فراخوان عمومی و همبستگی مردمان جنوب به شمار میرود.