یعنی چه
ایام تشریق اصطلاحی فقهی و اسلامی است که به روزهای یازدهم، دوازدهم و سیزدهم ماه ذیالحجه (سه روز پس از عید قربان) اطلاق میشود. در این روزها حاجیان در سرزمین مِنا حضور دارند و اعمالی همچون بیتوته (ماندن در شب) و رَمی جَمَرات (سنگ زدن به نمادهای شیطان) را انجام میدهند. واژه «تشریق» در لغت به معنای خشک کردن گوشت در آفتاب است؛ زیرا در گذشته، حاجیان گوشتهای قربانی را در این سه روز قطعهقطعه کرده و در آفتاب خشک میکردند تا فاسد نشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «اَیّامِ تَشریق» است که در آن واژه ایام دارای تشدید روی حرف «ی» و واژه تشریق با فتحة حرف اول (تَ) خوانده میشود.
به انگلیسی
در متون و ترجمههای انگلیسی عبارات Days of Tashreeq یا Al-Tashreeq Days برای اشاره به این روزهای خاص به کار میرود.
به عربی
این عبارت اصالتاً عربی است و در منابع فقهی و روایی به صورت «أَيَّام التَّشْرِيق» کتابت و استعمال میشود.
به فارسی
در برگردان تحتاللفظی به فارسی، میتوان آن را «روزهای رو به آفتاب کردن» یا «روزهای گوشتخشککنی» نامید، اما در کاربرد رایج فارسی به عنوان یک اصطلاح دینی به «روزهای مناسک مِنا» یا «سه روز پس از عید قربان» شناخته میشود.
در قرآن
عین عبارت «ایام تشریق» در متن قرآن نیامده است؛ اما طبق روایات معتبر از جمله کلام امام صادق (ع) و نظر مفسران، منظور از عبارت «أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ» (روزهای شمارششده) در آیه ۲۰۳ سوره بقره («وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ...»)، همان ایام تشریق است. همچنین برخی مفسران عبارت «ایام معلومات» در آیه ۲۸ سوره حج را نیز با این روزها مرتبط دانستهاند.
نماد چیست
این روزها نماد مهماننوازی الهی و پایان موفقیتآمیز مناسک حج هستند؛ به همین دلیل روزه گرفتن در این سه روز برای حاجیانی که در منا حضور دارند حرام است، چرا که آنها مهمانان ویژه بر سفره نعمت خداوند به شمار میروند. این ایام همچنین نماد ذکر و ستایش جمعی پروردگار (با گفتن تکبیرهای خاص پس از نمازها) و برائت عینی از شیطان از طریق رمی جمرات است.
جمعبندی و توضیح کامل ایام تشریق
عبارت «ایام تشریق» به روزهای یازدهم، دوازدهم و سیزدهم ماه ذیالحجه اشاره دارد که بلافاصله پس از عید قربان آغاز میشوند. این روزها بخش کلیدی و پایانی مناسک حج تمتع را تشکیل میدهند و حاجیان با بیتوته در سرزمین منا و انجام عمل رمی جمرات (سنگ زدن به شیطان)، پایبندی خود را به توحید و دوری از وسوسههای شیطانی نشان میدهند.
ریشه این واژه از «ش-ر-ق» به معنای آفتاب و درخشش گرفته شده و علت نامگذاری تاریخی آن، سنت قطعهقطعه کردن و خشک کردن گوشتهای قربانی در زیر نور آفتاب بوده تا از فاسد شدن آنها جلوگیری شود. در فرهنگ اسلامی، این ایام به عنوان روزهای جشن، سرور و مهمانی ویژه الهی تلقی میشوند و به همین دلیل روزه گرفتن در این مدت برای حجاج ممنوع و تکبیر و ستایش خداوند مستحب است.
اگرچه این نام به صورت مستقیم در قرآن ذکر نشده، اما مفسران شیعه و اهل سنت متفقالقولاند که تعبیر قرآنی «ایام معدودات» در سوره بقره دقیقاً به همین سه روز اشاره دارد که نشاندهنده اهمیت ذکر و یاد خدا در این مقطع زمانی خاص است.