یعنی چه
امساک در لغت به معنی بازداشتن، خودداری و خویشتنداری است. در فرهنگ اسلامی به زمانِ کوتاهی پیش از اذان صبح گفته میشود که روزهداران باید از خوردن و آشامیدن خودداری کنند. در ادبیات فارسی این واژه گاهی در مفهوم اخلاقی منفی یعنی بخل، خساست و دریغ داشتن مال نیز به کار میرود.
ریشه
این کلمه از زبان عربی وارد فارسی شده است. ریشه اصلی آن «مسک» (مسک) به معنای چنگ زدن، دستآویختن و محکم گرفتن چیزی است. همخانوادههای آن شامل ممسک، تمسک، مستمسک، استمساک و تمسیک هستند.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی با کسره حرف اول (إِ) تلفظ میشود: [اِ مْ سا کْ].
در جدول
کلمه امساک ۵ حرف دارد. در حل جدول کلمات متقاطع، در پاسخ به سؤالاتی نظیر خودداری، پرهیز، خویشتنداری یا بخل و خساست به کار میرود.
به انگلیسی
برای مفهوم پرهیز و خودداری از کلمات Abstinence و Restraint، برای دریغ کردن مال از Withholding و برای زمان شرعی آن از اصطلاحات مربوط به روزهداری استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی این واژه دقیقاً به صورت «إمساك» به معنی حفظ کردن یا منع کردن به کار میرود؛ مانند کاربرد آن در آیه ۲۲۹ سوره بقره (فَإِمْسَاكٌ بِمَعْرُوفٍ) به معنی نگاه داشتن شایسته همسر.
به فارسی
برگردانها و معادلهای اصیل فارسی این واژه شامل خودداری، پرهیزکاری، خویشتنداری، دست کشیدن و در وجه مادی آن، ناخوشزبانی یا خساست و تنگیچشمی است.
نماد چیست
امساک فاقد یک نماد فیزیکی یا باستانی معین است؛ اما در فرهنگ اسلامی و تقویم شرعی، به عنوان شاخص و نماد شروع روزه و لحظه قطع خوردن و آشامیدن شناخته میشود. در مفهوم معنوی نیز مظهر کنترل نفس و تسلط بر خواستههای نفسانی است.
جمعبندی و توضیح کامل امساک
واژه «امساک» یک مصدر عربی از ریشه «مسک» است که وارد زبان فارسی شده و در اصل به معنی محکم گرفتن، حفظ کردن و خودداری آگاهانه از انجام یک کار است. این واژه دو کاربرد و معنای کاملاً متمایز دارد؛ در متون شرعی و فرهنگ عامه، به معنای پرهیز از خوردن و آشامیدن و مبطلات روزه در زمان مشخصی پیش از اذان صبح است که به عنوان نماد تقوا و مهار نفس شناخته میشود.
از سوی دیگر، در ادبیات اخلاقی و اجتماعی فارسی، امساک به معنی دریغ داشتن، بخل و خساست در مال نیز به کار میرود؛ یعنی جایی که فرد از بخشش و خرج کردن دارایی خود خودداری میکند. در قرآن کریم نیز مشتقات این ریشه بارها به معنی نگه داشتن، حفظ کردن یا منع رزق به کار رفته است.