یعنی چه
پیژامه به لباسهای گشاد، سبک و راحتی گفته میشود که شامل شلوار (بنددار یا کشدار) و گاهی بالاپوش یا نیمتنه آزاد است و افراد آن را هنگام استراحت، خواب یا در محیط خانه میپوشند.
ریشه
این واژه ریشه در زبان فارسی میانه و کهن دارد و از ترکیب «پای» (ساق پا) و «جامه» (لباس) به معنی «لباسِ پا» یا شلوار گشاد ساخته شده است. این کلمه در دوران استعمار وارد زبانهای هندی و اردو و سپس انگلیسی (Pajamas) شد. فرانسویها آن را از انگلیسی به صورت «پیژاما» (Pyjama) وام گرفتند و در نهایت در دوره قاجار یا پهلوی، این واژه با تلفظ فرانسوی دوباره به زبان فارسی بازگشت.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول، واژه «پیژامه» دقیقاً ۶ حرف دارد. واژههای مترادفی مثل زیرجامه، پایجامه، پاجامه و لباس خواب نیز ممکن است مد نظر طراح جدول باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای این پوشش از واژه Pajamas یا Pyjamas استفاده میشود که هر دو برگرفته از همان ریشه فارسی پایجامه هستند. همچنین واژههای عمومیتر مثل nightwear و sleepwear نیز کاربرد دارند.
به عربی
در زبان عربی واژه معرب «بیجامة» یا «بیجاما» به عنوان وامواژه رواج دارد. همچنین عبارات «ملابس النوم» به معنی لباس خواب و واژه «سراویل» برای اشاره به شلوار در این زبان به کار میروند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی از واژه Pijama استفاده میشود که ساختار و تلفظی بسیار نزدیک به صورت فرانسوی و فارسی امروزی آن دارد.
به فارسی
برابرهای فارسی اصیل یا رایج برای این واژه عبارتند از: پایجامه (صورت اصلی و کهن)، پاجامه، زیرجامه، زیرشلواری، تنپوش خواب، جامه خواب و لباس راحتی.
نماد چیست
در فرهنگ مدرن و عامه، پیژامه نمادی از آرامش، استراحت، تنبلی شیرین آخر هفته و پایان کار روزانه است. پوشیدن آن مرز میان فضای عمومی بیرونی و فضای خصوصی و صمیمی خانه را نشان میدهد و در رسانهها به عنوان مظهر آماده شدن برای خواب یا رهایی از تکلفهای اجتماعی تصویر میشود.
جمعبندی و توضیح کامل پیژامه
واژه «پیژامه» یکی از جالبترین سفرهای زبانی را در تاریخ ریشهشناسی طی کرده است. این کلمه که در اصل از ترکیب فارسی کهن «پایجامه» به معنای لباس پا یا شلوار گشاد پدید آمده بود، در دوران استعمار هند توسط انگلیسیها وام گرفته شد و سپس به زبان فرانسوی راه یافت. در نهایت، این واژه با دگرگونی تلفظی در دوره قاجار یا پهلوی از فرانسوی به خانه اصلی خود یعنی زبان فارسی بازگشت.
امروزه پیژامه به عنوان پوشاکی سبک، گشاد و راحت شناخته میشود که معمولاً شامل یک شلوار بنددار یا کشدار و گاهی بالاپوشی هماهنگ است. این تنپوش فراتر از یک لباس ساده برای خواب، در فرهنگ مدرن به نمادی از آرامش، حریم خصوصی، رهایی از پوشش رسمی روزانه و صمیمیت خانگی تبدیل شده است و مرز مشخصی را میان زندگی پرمشغله بیرونی و خلوت امن خانه ترسیم میکند.