معنی
عبارت «اتق الله» به معنای «از خدا پروا کن» و «خداترس باش» است. بر خلاف باور عموم که آن را صرفاً ترسِ ناشی از وحشت معنا میکنند، مفهوم دقیق آن این است که انسان به وسیله طاعت و بندگی، خود را از عذاب و خشم الهی محافظت کند و سپری در برابر گناهان بسازد.
یعنی چه
این عبارت یک فعل امر به معنای درخواستِ داشتنِ تقوا و پرواپیشگی است. یعنی فرد باید در تمام امور زندگی، حضور خدا را مد نظر قرار داده، از مرزهای الهی عبور نکند و با پارسایی و خداترسی، نفس خود را از آلودگی به گناه بازدارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «اِتَّقِ اللَّهَ» (با کسره ق و تشدید و فتح لام در لفظ جلاله) است که در حالت وصل به صورت «اِتَّقِللَه» خوانده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به سیاق متن از عباراتی نظیر Fear God یا Be mindful of Allah برای رساندن مفهوم تقوا و خداترسی استفاده میشود.
به عربی
این عبارت خود یک ترکیب عربی فصیح است. فعل «اِتَّقِ» امر مفرد مذکر از باب افتعال (ریشه و ق ی) بوده و «الله» مفعول آن است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این عبارت شامل اصطلاحاتی چون «خداترسی»، «پرواپیشگی»، «پارسایی»، «خِشیت» و «مراقبت از نفس» است.
در قرآن
این فرمان از محوریترین دستورات اخلاقی قرآن است. شکل مفرد آن (اتق الله) خطاب به پیامبر اسلام (ص) در آیه ۱ سوره احزاب آمده و شکل جمع آن (اتَّقُوا اللَّهَ) دهها بار در قرآن برای تاکید بر احکام اجتماعی، اقتصادی (مثل ربا و طلاق) و ایمان تکرار شده است.
جمعبندی و توضیح کامل اتق الله
عبارت «اتق الله» یکی از کلیدیترین توصیههای اخلاقی و عبادی در فرهنگ اسلامی است که ریشه در ماده «و ق ی» به معنای حفظ، سپر و نگهداری دارد. این کلمه بر خلاف تصور رایج که تنها ترس ساده را تداعی میکند، به معنای ایجاد یک جامه یا سپر معنوی از طاعت و بندگی است تا انسان را در برابر خشم و عذاب الهی محافظت نماید.
در قرآن کریم، این دستور جایگاه ویژهای دارد؛ به طوری که هم به صورت مفرد خطاب به پیامبر اکرم (ص) صادر شده و هم به صورت جمع (اتقوا الله) بارها به مؤمنان گوشزد شده است تا در امور مالی، خانوادگی و فردی همواره خداترسی و عدالت را پیشه خود سازند.
در یک جمعبندی میتوان گفت تقوا همانند لباسی بر تن مومن است که او را از گزند گناهان حفظ میکند؛ همانطور که آیه ۲۶ سوره اعراف به زیبایی از آن یاد کرده است: «وَ لِباسُ التَّقْوىٰ ذٰلِکَ خَیْرٌ» (و لباس تقوا، این برای شما بهتر است).