یعنی چه
واژه خاونکار در لغت به معنای صاحب، مالک، کردگار و خداوندگار است. در اصطلاح آیین یارسان (اهل حق)، این کلمه به ذات حقتعالی و همچنین به عنوان یکی از عناوین «سلطان سهاک» (بنیانگذار این آیین) دلالت دارد. علاوه بر این، «جشن خاونکار» (عید یاران) مهمترین عید مذهبی پیروان یارسان است که پس از سه روز روزهداری در آبانماه برگزار میشود.
تلفظ
این واژه در زبان کُردی به صورت «خاوْنکار» (Xâvankâr) تلفظ میشود که شکل دگرگونشده و مخفف واژه فارسی «خداوندگار» یا «خاوندگار» است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمه خاونکار به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «صاحب و مالک در زبان کردی»، «کردگار»، «خداوندگار» یا «بزرگترین عید اهل حق (یارسان)» کاربرد دارد و کلمهای ۷ حرفی است.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم خاونکار در زبان انگلیسی، بسته به سیاق متن از واژگانی که به صفات الهی یا مفهوم مالیکت اشاره دارند استفاده میشود.
به عربی
اگرچه این واژه در متن قرآن وجود ندارد، اما از نظر مفهوم لغوی و عقیدتی با صفات باریتعالی در زبان عربی مانند الرب و المالک همخوانی کامل دارد.
به فارسی
برگردان دقیق این واژه به زبان فارسی استاندارد شامل کلماتی چون خداوند، کردگار، یزدان، صاحب و مالک است. ریشه این کلمه نیز به واژه خاوند و خداوندگار بازمیگردد.
نماد چیست
در عید خاونکار، انار، خروس قربانی و نان مخصوصی به نام «گِرده» نمادهای اصلی محسوب میشوند. این نمادها به داستان پناه گرفتن سلطان سهاک و یارانش در غار «مَرنو» و پایان محاصره سهروزه آنها بازمیگردد که به عنوان نشانههای شکرگزاری، برکت، مقاومت و وفاداری در میان پیروان آیین یاری گرامی داشته میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل خاونکار
واژه «خاونکار» یک اصطلاح عمیق مذهبی، تاریخی و زبانی در فرهنگ کُردی است که پیوند ناگسستنی با آیین یارسان (اهل حق) دارد. این واژه از نظر لغوی مخفف و سیر تحولیافته کلمه فارسی «خداوندگار» است و معنای صاحب، مالک و پروردگار را افاده میکند. در تفکر مذهبی یارسان، خاونکار هم به ذات پاک حقتعالی اطلاق میشود و هم یادآور تجلی مذهبی پیروان این آیین است.
شهرت عمده این واژه به خاطر «جشن خاونکار» یا عید یاران است. این مناسبت بزرگترین عید پیروان یارسان بوده و پس از سه روز روزهداریِ متوالی در ماه آبان برپا میشود. آیینهای این جشن یادآور رویداد تاریخی پناه گرفتن سلطان سهاک و یارانش در غار مرنو و نجات یافتن آنهاست؛ به همین دلیل با مناسکی خاص و نمادهایی همچون نان گرده، انار و نیاز همراه است و حس همبستگی و وفاداری را در جامعه یارسان تقویت میکند.