یعنی چه
در معماری کلیسا، محراب به بخش انتهایی و معمولاً نیمدایره یا چندضلعی شکل ساختمان گفته میشود که دارای سقف گنبدی یا نیمکرهای است. این فضا که متمایز از محل نشستن مردم عادی است، محل قرارگیری محراب اصلی (قربانگاه) و جایگاه ایستادن کشیشها برای اجرای آیینهای مذهبی و مقدسات مسیحیت به شمار میرود.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «مِحراب» (با کسر میم) و «کِلیسا» (با کسر کاف) تشکیل شده است که به صورت اضافه به یکدیگر متصل میشوند.
در جدول
پاسخ دقیق و ده حرفی این معما در جدول، خود واژهٔ «محراب کلیسا» است. همچنین واژههایی مانند تابوک، مخارجه و شاهنشین کلیسا نیز به عنوان پاسخهای جایگزین و هممعنی در طراحهای مختلف جدول کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به جزئیات معماری از واژههای متفاوتی استفاده میشود؛ Apse به ساختار فیزیکی طاق انتهای کلیسا، Chancel به محوطه پیرامون آن و Altar به خود میز مقدس قربانگاه اشاره دارد.
به عربی
در اصطلاحات معماری مسیحی به زبان عربی، برای توصیف این بخش طاقدار و منحن شکل از واژه «الحنية» استفاده میشود.
به فارسی
در واژهگزینی و معماری سنتی فارسی، معادلهایی نظیر «تابوک»، «مخارجه»، «محرابگاه» و «شاهنشین کلیسا» برای اشاره به این بخش خاص و گنبددار که در انتهای سالن اصلی قرار دارد، به کار میروند.
نماد چیست
در سنت مسیحی، محراب کلیسا نماد آسمان، عرش الهی و بهشت گمشده است. سقف نیمکرهای آن یادآور چتر آسمان و احاطه خداوند بوده و جهت قرارگیری آن معمولاً رو به شرق (محل طلوع خورشید و نماد رستاخیز مسیح) طراحی میشود.
جمعبندی و توضیح کامل محراب کلیسا
محراب کلیسا یکی از کلیدیترین و مقدسترین بخشها در معماری کلیساهای مسیحی است. این فضا که معمولاً در انتهای شرقی بنا و به صورت نیمدایره یا چندضلعی ساخته میشود، محل قرارگیری قربانگاه اصلی و جایگاه ویژه روحانیون و کشیشها برای اجرای آیینهای مذهبی است. در ساختار کلیسا، این بخش در تضاد با «صحن کلیسا» (Nave) قرار دارد؛ چرا که صحن محل تجمع عموم مردم است، اما محراب فضایی کاملاً مطهر و مختص امور عبادی قلمداد میشود.
از نظر ریشهشناسی، واژه محراب از زبان عربی وارد شده و جالب اینجاست که در قرآن کریم نیز این کلمه ۵ بار برای اشاره به عبادتگاههای پیش از اسلام (مانند محراب حضرت مریم) به کار رفته است. در نمادشناسی مسیحیت، سقف گنبدی و جهت شرقی محراب کلیسا بازتابی از چتر آسمان، عرش خداوند و طلوع دوباره و رستاخیز حضرت عیسی مسیح است که شکوهی معنوی به این سازه میبخشد.