یعنی چه
تاکسونومی به معنی علم یا متدولوژی طبقهبندی و نامگذاری نظاممند موجودات، پدیدهها یا اطلاعات بر اساس شباهتها، تفاوتها و روابط میان آنها است. این مفهوم در اصل در زیستشناسی برای ردهبندی جانداران استفاده میشود، اما امروزه در طراحی وب و سیستمهای مدیریت محتوا (مثل وردپرس) نیز برای سازماندهی محتوا از طریق دستهها و برچسبها کاربرد وسیعی دارد. به عنوان مثال، در یک سایت فروشگاهی، تقسیمبندی کالاها به 'پوشاک > مردانه > پیراهن' یک کاربرد عینی از تاکسونومی است که باعث میشود کاربر به سرعت کالای مورد نظرش را پیدا کند.
تلفظ
این واژه به صورت [تاکْسـوُنـوُمـی] تلفظ میشود که از معادل انگلیسی و فرانسوی آن وارد زبان فارسی شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمه «تاکسونومی» دقیقا ۹ حرف دارد. بسته به تعداد حروف طراح جدول، معادلهای دیگر آن مثل «آرایهشناسی» (۱۰ حرف) یا «ردهبندی» (۶ حرف) نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Taxonomy برای این مفهوم علمی به کار میرود و اصطلاحات مرتبط با آن شامل Taxon (واحد طبقهبندی) و Taxonomist (متخصص آرایهشناسی) است.
به فارسی
واژه مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای این اصطلاح، «آرایهشناسی» است. در کاربردهای عمومیتر و علوم دیگر، از واژههایی مانند «ردهبندی»، «طبقهبندی» و «دستهبندی» نیز استفاده میشود.
نماد چیست
برای واژه تاکسونومی نماد باستانی یا گرافیکی اختصاصی و ثبتشدهای وجود ندارد؛ اما در علوم مختلف، معمولاً برای نمایش ساختار آن از «درخت فیلوژنتیک» یا نمودارهای درختی و هرمهای سلسلهمراتب ساختاری استفاده میشود.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه Taxonomy از دو بخش یونانی باستان مشتق شده است: «taxis» به معنی ترتیب، چینش و نظم، و «nomos» به معنی قانون، قاعده و علم. این واژه در اوایل قرن نوزدهم (حدود ۱۸۱۳ میلادی) ابتدا در زبان فرانسوی ساختار یافت و سپس به عنوان یک اصطلاح علمی استاندارد جهانی وارد زیستشناسی و سایر علوم شد.
جمعبندی و توضیح کامل تاکسونومی
تاکسونومی یا آرایهشناسی در اصل یک مفهوم علمی و متدولوژی نظاممند برای دستهبندی و رتبهبندی موجودات زنده در زیستشناسی است که بر اساس قوانین مشخص، موجودات را در گروههای سلسلهمراتبی قرار میدهد. ریشه این واژه به زبان یونانی باستان بازمیگردد و ترکیب دو مفهوم «نظم» و «قانون» است که نشاندهنده یک ساختار قانونمند برای خروج از بینظمی است.
امروزه کاربرد تاکسونومی از زیستشناسی فراتر رفته و در علوم دیجیتال، مدیریت دانش و طراحی وبسایتها نقشی حیاتی دارد. در دنیای اینترنت، هر زمان که محتوا، مقالات یا محصولات یک سایت را بر اساس دستهبندیها و برچسبهای منظم سازماندهی میکنید تا دسترسی کاربران تسهیل شود، در واقع در حال پیادهسازی و استفاده از ساختار تاکسونومی هستید.