یعنی چه
لسعة در لغت به معنی یکبار نیش زدن یا گزیدگی توسط جانوران موذی و حشرات (مانند عقرب، زنبور و پشه) است که با سوزش و درد ناگهانی همراه باشد. این کلمه در زبان عامیانه و ادبیات به صورت مجازی برای اشاره به آزار کلامی، طعنه، کنایه و نقد تند و تیز (زخم زبان) نیز به کار میرود.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، واژه لسعة به عنوان معادل چهار حرفی برای کلماتی چون گزش، نیشزدگی یا گزیدگی حشرات به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به نوع گزیدگی و عامل آن، از واژههای متمایز استفاده میشود؛ برای نیش حشراتی مثل زنبور عموماً Sting و برای پشه یا مکررات آن از Bite استفاده میکنند.
به عربی
خود واژه لسعة اصالتاً عربی است. در این زبان، تفاوت ظریفی میان انواع گزش وجود دارد؛ به طوری که «لدغة» بیشتر برای مار و جانوران بزرگتر و «لسعة» برای عقرب، زنبور و حشرات ریزتر به کار میرود.
به فارسی
دقیقترین برگردانهای فارسی برای این واژه، کلمات «گزش»، «گزیدگی» و «نیش» هستند. در کاربردهای استعاری و ادبی نیز میتوان آن را به «زخم زبان»، «طعنه» یا «سخن نیشدار» ترجمه کرد.
در قرآن
بررسیهای واژهشناسی نشان میدهد که واژه «لسعة» یا هیچکدام از مشتقات فعل و مصدر ریشه ثلاثی (ل س ع) به صورت لفظی مستقیم در متن قرآن کریم به کار نرفتهاند، هرچند مفاهیم مشابهی برای آسیب دیدن از حیوانات در قصص قرآنی وجود دارد.
جمعبندی و توضیح کامل لسعة
واژه «لسعة» یک اسم مرّه (نشاندهنده یکبار وقوع فعل) از ریشه عربی «ل س ع» است که وارد زبان و ادبیات فارسی شده است. معنای اصلی و مادی این کلمه، گزیدگی و نیش خوردن ناگهانی از حشرات و جانورانی نظیر زنبور، پشه و عقرب است که با احساس سوزش شدید همراه میشود.
در کاربردهای ثانویه و مجازی، این کلمه راه خود را به ادبیات باز کرده و نمادی از آسیبهای سریع، مکر، خیانتهای غیرمنتظره و به ویژه آزار کلامی شده است. اصطلاح «لسعة اللسان» در عربی دقیقاً معادل «زخم زبان» یا «طعنه کنایهآمیز» در زبان فارسی است که به خوبی کاربرد استعاری آن را نشان میدهد.
در مسابقات، سرگرمیها و جدول کلمات متقاطع، این واژه به عنوان یک کلمه چهار حرفی عربی به عنوان معادل گزیدگی شناخته میشود. همچنین باید توجه داشت که با وجود ریشه اصیل عربی، این کلمه در متن قرآن کریم کاربرد لفظی ندارد.