یعنی چه
ترکیبی عامیانه در زبان فارسی است که به چیزی اشاره دارد که هم کاملاً مجانی و بدون پرداخت هیچگونه بها و رنجی به دست میآید و هم اصالت و قطعیت آن تضمینشده و بیچونوچرا است.
تلفظ
تلفظ این عبارت ترکیبی به صورت [moft o mosallam] است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی چون «کاملاً رایگان»، «مجانیِ محض» یا «بیرنج و زحمت»، عبارت ۸ حرفی «مفت و مسلم» یا معادلهای پنج حرفی آن به کار میرود.
به انگلیسی
برای انتقال این مفهوم در انگلیسی از عباراتی که همزمان بر رایگان بودن و قطعیت تأکید دارند استفاده میشود. همچنین اصطلاح «Piece of cake» در معنای بسیار آسان کاربرد دارد.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن این معنا از ترکیب کلماتی که بر مجانی بودن خالص و قطعیت دلالت دارند، استفاده میشود.
به فارسی
مترادفهای فارسی این عبارت شامل واژههایی چون رایگان، مجانی، بادآورده، بیعوض، بیرنج و ناخریده است. متضادهای آن نیز کلماتی مانند گران، پرهزینه، خریدهشده و با زحمت هستند.
در قرآن
خودِ این ترکیب اصطلاحاً عامیانه و فارسی است و در قرآن وجود ندارد. با این حال، واژه «مسلّم» از ریشه عربی (س ل م) در آیاتی مانند آیه ۷۱ سوره بقره («مُسَلَّمَةٌ لَا شِيَةَ فِيهَا») به معنی سالم، بیعیب و تسلیمشده به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل مفت و مسلم
عبارت «مفت و مسلم» یک ترکیب اتباعی و اصطلاح عامیانه در زبان فارسی است که از کنار هم قرار گرفتن دو واژه با ریشههای متفاوت ساخته شده است. بخش اول یعنی «مفت» ریشه در زبانهای ایرانی و هندوایرانی دارد و به معنای بیبها و رایگان است. بخش دوم یعنی «مسلم» از ریشه عربی «سلم» به معنی قطعی، یقینی و پذیرفتهشده میآید. ترکیب این دو با هم، معنای شدیدی از یک فرصت بادآورده یا مال مجانی را میسازد که هیچ شک و شبههای در قطعی بودن و بیدردسر بودن آن وجود ندارد.
این اصطلاح در فرهنگ عامه و گفتارهای روزمره نماد به دست آوردن یک چیز یا موقعیت عالی بدون پرداخت کوچکترین بها یا تحمل کمترین رنج و زحمت است. در ادبیات کلاسیک نمادگرایی ویژهای ندارد، اما در زبان معاصر به خوبی مفهوم «موفقیت یا مالِ صددرصد رایگان و تضمینی» را منتقل میکند.