یعنی چه
مجرابند اصطلاحی فنی و تخصصی است و به هر نوع قطعه، دیسک، توپی یا ابزاری گفته میشود که وظیفه دارد مسیر عبور یک سیال (مایع یا گاز) را در داخل یک مجرا، لوله یا شیرآلات صنعتی مسدود کند یا میزان جریان آن را تحت کنترل درآورد. این واژه کاملاً کلاسیک و فنی است و تعریف انتزاعی و مشخصی در مهندسی و مصارف خاص دارد.
تلفظ
این واژه به صورت «مَجْرا بَنْد» تلفظ میشود. بخش اول آن (مجرا) ساکن روی جیم و الف مقصوره دارد و بخش دوم (بند) با فتح باء و سکون نون و دال خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به راهنماهایی همچون «مسدودکننده جریان شیرآلات»، «بندآورنده مجرا» یا «قطعه کنترل جریان در لوله» کلمه ۷ حرفی «مجرابند» است.
به انگلیسی
در متون مهندسی مکانیک، سیالات و نفت، رایجترین معادل برای این واژه Plug یا Disk است و در برخی کاربردهای پزشکی و عمومیتر از واژه Obturator یا Stopper استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای روان و سادهتر این واژه در زبان فارسی شامل مواردی چون «بندکننده مسیر»، «مسدودکننده جریان»، «دریچه کنترل» و در اصطلاحات عامیانه لولهکشی «مغزی شیر» یا «توپک» است.
نماد چیست
این واژه ریشه اسطورهای یا فرهنگی ندارد، اما در کاربردهای استعاری و مفهومی میتواند نمادی از مهار کردن جریان انرژی، کنترل کردن مسیر حرکت زندگی، یا سد کردن راه ورود و خروج یک پدیده باشد.
جمعبندی و توضیح کامل مجرابند
واژه «مجرابند» یک اصطلاح کاملاً تخصصی، مرکب و کاربردی در حوزههای مهندسی (مانند مکانیک، نفت و هیدرولیک) و همچنین علوم پزشکی است. این کلمه از ترکیب واژه عربی «مجرا» (محل جریان) و واژه فارسی «بند» (از مصدر بستن) تشکیل شده و در لغت به معنای ابزاری است که مسیر عبور سیال را مسدود یا مهار میکند. در شیرهای صنعتی (به ویژه شیرهای سماوری یا Plug Valves)، مجرابند همان قطعه کلیدی است که با چرخش خود جریان مایع یا گاز را قطع و وصل میکند.
علاوه بر کاربرد صنعتی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی این کلمه را در حوزه شنواییشناسی نیز به عنوان واژه مصوب انتخاب کرده است؛ در این بخش، مجرابند به گوشبندهای اسفنجی یا پنبهای کوچکی اطلاق میشود که پیش از قالبگیری در مجرای گوش قرار میگیرند تا از ورود مواد قالبگیری به بخشهای داخلی و آسیب به پرده گوش جلوگیری کنند. این واژه در متون ادبی، عمومی یا قرآنی کاربرد سنتی ندارد و صرفاً یک واژه نوساخته علمی و دانشنامهای است.