یعنی چه
خیاط به شخصی گفته میشود که با استفاده از پارچه، نخ و ابزارهای دوخت و دوز، انواع لباسهای مردانه، زنانه و بچهگانه را میدوزد، اندازه میکند یا تعمیر میکند.
ریشه
این واژه از زبان عربی وارد فارسی شده است. ریشه آن سه حرف «خ ی ط» به معنی دوختن و نخ کردن است که در وزن فعّال به صفت شغلی (دوزنده) تبدیل شده است.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه «خیاط» یک پاسخ ۴ حرفی است. همچنین برای راهنماییهایی مثل «دوزنده» یا «جامهدوز قدیمی» کلمه «درزی» نیز کاربرد زیادی دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به جنسیت خیاط و نوع لباسی که میدوزد، واژههای متفاوتی وجود دارد که رایجترین آنها برای لباسهای رسمی Tailor است.
به عربی
در زبان عربی نیز از همین واژه با حرکتگذاری «خَيّاط» برای مرد و «خَيّاطَة» برای زن استفاده میشود.
به ترکی
در ترکی استانبولی واژه Terzi به معنی خیاط است که خود این کلمه نیز در اصل ریشه فارسی دارد و از واژه قدیمی «درزی» گرفته شده است.
جمعبندی و توضیح کامل خیاط
واژه خیاط ریشه در زبان عربی دارد و به کسی پدید گفته میشود که هنر پیوند دادن پارچهها و خلق پوشاک را بر عهده دارد. در زبان فارسی کهن، واژههایی مانند «درزی» و «جامهدوز» به وفور برای این حرفه استفاده میشدند، اما امروزه خیاط به عنوان اصلیترین عنوان برای این شغل شناخته میشود.
این کلمه علاوه بر کاربرد روزمره و شغلی، در فرهنگ، ادبیات و نشانهشناسی نیز جایگاه ویژهای دارد. در متون عرفانی و اصطلاحات قدیمی، خیاطی نمادی از نظمبخشی، آراستگی، پیوند زدن کثرتها برای رسیدن به وحدت، و همچنین ستر و پوشاندن عیوب به شمار میرود.
در باورهای مذهبی و روایات تاریخی، هنر خیاطی و دوختن جامه پیشه حضرت ادریس (ع) دانسته شده است. نقل است که او نخستین کسی بود که به جای پوست حیوانات، لباسِ دوخته بر تن کرد و با هر بخیهای که بر پارچه میزد، نام خدا را جاری میساخت؛ به همین دلیل این شغل در فرهنگ سنتی با برکت و یاد الهی گره خورده است.