یعنی چه
عبارت «اعذر الله» به معنای آن است که خداوند با دادن فرصت، عمر کافی یا دلایل روشن، راه هرگونه عذرخواهی، توجیه و بهانهتراشی را بر انسان بسته و با او اتمام حجت کرده است. همچنین در برخی متون به معنای پذیرفتن عذر و مورد مؤاخذه قرار ندادن نیز به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «أَعْذَرَ اللهُ» (با فتحه همزه و ذال) است.
در جدول
پاسخ صحیح برای این واژه در جدول، خود کلمه «اعذر الله» با ۸ حرف است که به عنوان کنایهای از اتمام حجت یا سلب عذر کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به سیاق متن، از عباراتی که نشاندهنده اتمام حجت (completing the proof) یا برداشتن بهانه (leaving no excuse) هستند استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی سادهتر، برای بیان این مفهوم از تعابیری همچون «أتم الحجة وقطع العذر» (برای معنای اتمام حجت) یا «قبل العذر وسامح» (برای معنای پذیرش عذر) استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این عبارت شامل «خداوند اتمام حجت کرد»، «خداوند راه بهانه را بست» و در مواضعی «خداوند عذر را پذیرفت و چشمپوشی کرد» میباشند.
در قرآن
خود ترکیب فعلی «اعذر الله» به این صورت در متن قرآن کریم مشاهده نشده است؛ با این حال، ریشه «عذر» و مفهوم اتمام حجت و رفع مسئولیت در آیاتی نظیر «مَعْذِرَةً إِلَىٰ رَبِّكُمْ» (اعراف/۱۶۴) و «عُذْرًا أَوْ نُذْرًا» (مرسلات/۶) به چشم میخورد.
جمعبندی و توضیح کامل اعذر الله
عبارت «اعذر الله» یک ترکیب فعلی عربی از ریشه «ع ذ ر» (باب افعال) است که کاربرد وسیعی در متون دینی، احادیث نبوی و روایات اسلامی دارد. این واژه در فرهنگ لغت اسلامی عمدتاً به دو معنای محوری تعبیر میشود: نخست به معنای «اتمام حجت کردن خداوند» و برداشتن هرگونه بهانه و توجیه از پیش پای انسان با اعطای عمر و فرصت کافی، و دوم به معنای «پذیرش عذر و چشمپوشی از خطای بنده».
نمونه بارز و مشهود کاربرد این تعبیر در حدیثی از پیامبر اکرم (ص) آمده است که میفرمایند خداوند عذر انسانی را که عمرش را به شصت سالگی رسانده برداشته است، چرا که فرصت کافی برای توبه و بازگشت را داشته است. این عبارت در حقیقت نمادی از عدل و رحمت الهی است که مجازات را تنها پس از روشنگری و اتمام حجت کامل روا میدارد.